Phẫu thuật mở bụng cắt tử cung bán phần

I. ĐỊNH NGHĨA
Phẫu thuật cắt tử cung bán phần có nghĩa là cắt bỏ thân tử cung để lại cổ tử cung qua đường bụng.

II. CHỈ ĐỊNH

• Bệnh lý phụ khoa:
• Tổn thương ở thân tử cung.
• Khối u lành tính ở thân tử cung.
• Phẫu thuật cắt tử cung bán phần khi cổ tử cung hoàn toàn bình thường.
• Bệnh lý liên quan đến sản khoa:
• Chảy máu ở tử cung sau đẻ do các nguyên nhân khác nhau (đờ tử cung, rau cài răng lược, vỡ tử cung, phong huyết tử cung rau).
• Nhiễm trùng tử cung sau đẻ, sau thủ thuật, nếu có chỉ định cắt tử cung.
• Đình chỉ thai nghén vì bệnh lý của người mẹ (bệnh tim, huyết áp cao) có chỉ định cắt tử cung bán phần để nguyên thai trong tử cung (cắt tử cung cả khối).

III. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện

• Bác sĩ: 01 bác sĩ mổ chính, 02 bác sĩ phụ.
• Điều dưỡng: 01 dụng cụ viên, 01 phụ dụng cụ.
• Kỹ thuật viên: 01 bác sĩ vô cảm; 01 phụ gây mê, vô cảm.

2. Phương tiện
Bộ dụng cụ cắt tử cung.

3. Người bệnh
Chuẩn bị như các trường hợp mổ có chuẩn bị, được vệ sinh, thụt tháo và sử dụng an thần trước mổ.

4. Hồ sơ bệnh án
Theo quy định của Bộ Y tế.

IV. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

1. Thì 1: Mở thành bụng

• Đường rạch ngang Pfannenstiel, đối với những trường hợp khó thì sử dụng đường trắng giữa dưới rốn.
• Chèn gạc cách ly tử cung với ruột.
• Đặt van trên xương vệ và banh thành bụng.
• Bộc lộ tử cung, thăm dò phần phụ để xác định chỉ định cắt hay không cắt phần phụ.

2. Thì 2: Bộc lộ tử cung
Cặp tử cung bằng kẹp hoặc bằng chỉ khâu. Có thể đưa tử cung ra ngoài thành bụng và lệch sang phía đối diện của bên cắt.

3. Thì 3: Cắt và thắt dây chằng tròn
Dùng hai kẹp có răng cặp dây chằng tròn cách xa chỗ tử cung khoảng 2–3 cm tùy theo tử cung to hay nhỏ. Dùng kéo cắt dây chằng tròn giữa hai kẹp. Khâu lại cuống mạch.

4. Thì 4: Tách phúc mạc tử cung - bàng quang

• Dùng kéo cong tách phúc mạc ở vùng eo tử cung (nơi phúc mạc di động) và cắt vòng ngang qua mặt trước tử cung, vòng ra phía sau trên dây chằng tử cung cùng.
• Dùng kẹp gạc đẩy phúc mạc xuống.

5. Thì 5: Cặp, cắt và thắt dây chằng thắt lưng - vòi tử cung (nếu có chỉ định cắt buồng trứng)

• Dùng hai kẹp có răng để kẹp 1/3 trên của dây chằng kèm theo mạch máu đi sát dây chằng. Nếu để lại buồng trứng thì chú ý không làm tổn thương cuống động mạch buồng trứng.
• Cặp kẹp trên trước, sau đó cặp kẹp dưới cách nhau 1 cm. Dùng kéo cắt dây chằng sát với kẹp trên (sát phần bỏ đi) để mỏm cắt phần dưới dài hơn, tránh tụt chỉ sau khi buộc.
• Nếu cắt cả buồng trứng thì kẹp cả dây chằng vòi tử cung.
• Khâu buộc cuống mạch và dây chằng bằng mũi khâu số 8.

6. Thì 6: Cặp, cắt và thắt động mạch tử cung
Dùng kéo tách và cắt phúc mạc xiên từ ngoài vào trong và xuống dưới đến 1/3 giữa dây chằng tròn.

7. Thì 7: Cắt động mạch tử cung

• Kẹp thẳng góc mỗi bên động mạch tử cung ngang mức eo tử cung.
• Cắt hai động mạch tử cung sát kẹp phía trên.
• Khâu buộc cuống mạch động mạch tử cung.

8. Thì 8: Cắt cổ tử cung
Dùng kéo cong, dao mổ hoặc dao điện cắt vòng quanh cổ tử cung chếch xuống dưới về phía lỗ cổ tử cung, tạo hình chóp nông.

9. Thì 9: Khâu mỏm cắt
Dùng kim cong sắc và chỉ Vicryl khâu mỏm cắt chữ X hoặc mũi rời. Khâu một lớp từ phải qua trái.

10. Thì 10: Phủ phúc mạc mỏm cắt và cuống mạch

• Dùng kim cong, chỉ tiêu nhỏ khâu lại phúc mạc mỏm cắt.
• Lau sạch cùng đồ Douglas.
• Kiểm tra ổ bụng, niệu quản.

11. Thì 11: Đóng thành bụng

V. TAI BIẾN

• Chảy máu.
• Nhiễm trùng.
• Khối máu tụ.
• Tắc mạch vùng hố chậu hoặc tĩnh mạch chi dưới.
• Tổn thương niệu quản.