Đóng rò trực tràng - âm đạo

I. ĐẠI CƯƠNG
Rò trực tràng – âm đạo là tình trạng có sự thông thương bất thường giữa trực tràng và âm đạo do tổn thương rách thành hai cơ quan này. Hậu quả là phân và vi khuẩn từ trực tràng có thể đi vào âm đạo, gây nhiễm khuẩn ngược dòng đường sinh dục.
Nguyên nhân thường gặp gồm: đẻ khó, can thiệp thủ thuật sản khoa hoặc các phẫu thuật phụ khoa đường âm đạo.

II. CHỈ ĐỊNH

• Tất cả các trường hợp có rò trực tràng – âm đạo.

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Người bệnh đang hành kinh hoặc ra huyết bất thường chưa được điều trị.
• Đang có nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu hoặc viêm âm đạo nặng.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện
Bác sĩ chuyên khoa Phụ sản hoặc Ngoại khoa.

2. Phương tiện

• Bộ dụng cụ phẫu thuật trung phẫu.

3. Người bệnh

• Khám toàn thân và chuyên khoa để đánh giá tình trạng sức khỏe và phát hiện chống chỉ định.
• Được tư vấn đầy đủ về bệnh, phương pháp điều trị và các tai biến có thể xảy ra.
• Vệ sinh tại chỗ.
• Thời điểm mổ: nên thực hiện sau sạch kinh khoảng 1 tuần.

4. Hồ sơ bệnh án
Theo quy định.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

• Thụt tháo làm sạch trực tràng trước mổ.
• Gây tê hoặc tiền mê.
• Sát khuẩn âm đạo và tầng sinh môn, trải khăn vô khuẩn.
• Đặt van âm đạo để bộc lộ trường mổ.

Các bước kỹ thuật:

• Cố định mép trên và dưới của lỗ rò bằng kẹp.
• Rạch thành âm đạo theo chiều dọc qua vị trí lỗ rò.
• Nếu có tổ chức xơ: cắt bỏ toàn bộ tổ chức xơ quanh lỗ rò.
• Bóc tách thành âm đạo khỏi thành trực tràng bằng kéo phẫu thuật.
• Khâu phục hồi thành trực tràng:
  • Khâu mũi rời hoặc mũi vắt.
  • Mép niêm mạc lộn vào trong lòng trực tràng.
  • Sử dụng chỉ Vicryl.
• Khâu phục hồi thành âm đạo bằng mũi rời hoặc mũi vắt.
• Sát khuẩn lại vùng mổ.

Ghi chú:
Trong trường hợp sẹo xơ cứng, nên sử dụng estrogen tại chỗ trước mổ 1–2 tuần để làm mềm niêm mạc, tăng khả năng thành công của phẫu thuật.

VI. THEO DÕI

• Theo dõi tình trạng chảy máu âm đạo.
• Theo dõi chảy máu qua hậu môn hoặc đại tiện ra máu tươi.
• Hướng dẫn vệ sinh tầng sinh môn 2 lần/ngày hoặc sau mỗi lần đại, tiểu tiện.
• Chế độ ăn: ăn nhẹ hoặc nhịn ăn tùy mức độ tổn thương trực tràng.

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

• Chảy máu âm đạo hoặc hậu môn:
  • Kiểm tra lại bằng van âm đạo.
  • Khâu tăng cường cầm máu.
  • Trường hợp cần thiết phải mở lại và khâu lại tổn thương.