C7.2. Bảo đảm cơ sở vật chất thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế

1. Bản chất của tiêu chí C7.2

Tiêu chí C7.2 không đơn thuần yêu cầu bệnh viện “có bếp ăn” hoặc “có nơi chế biến suất ăn cho người bệnh”, mà yêu cầu bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất cần thiết để công tác dinh dưỡng và tiết chế có thể triển khai đúng chuyên môn, an toàn và hiệu quả.

Về bản chất, C7.2 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Cơ sở vật chất hiện có có đáp ứng được yêu cầu thực hiện công tác dinh dưỡng – tiết chế hay không?

• Các khu vực phục vụ dinh dưỡng có được bố trí hợp lý, bảo đảm an toàn thực phẩm và kiểm soát nhiễm khuẩn?

• Điều kiện cơ sở vật chất đó có cho phép triển khai dinh dưỡng lâm sàng, hay chỉ dừng lại ở cung cấp suất ăn thông thường?

Nếu cơ sở vật chất không được đầu tư và tổ chức đúng, mọi hoạt động đánh giá, tư vấn hay chỉ định dinh dưỡng đều khó triển khai thực chất.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C7.2 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

• Có khu vực thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế phù hợp với quy mô bệnh viện;

• Có bếp ăn hoặc hình thức cung cấp suất ăn bảo đảm yêu cầu về vệ sinh, an toàn thực phẩm;

• Có trang thiết bị cần thiết phục vụ chế biến, bảo quản, phân chia suất ăn bệnh lý;

• Có khu vực hoặc điều kiện để thực hiện tư vấn, hướng dẫn dinh dưỡng cho người bệnh;

• Bố trí mặt bằng hợp lý, tránh lây nhiễm chéo và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Việc đánh giá không chỉ dựa vào “có hay không”, mà dựa vào mức độ đáp ứng yêu cầu chuyên môn và khả năng vận hành thực tế.

3. Cách triển khai C7.2 trong thực tế bệnh viện

3.1. Bố trí mặt bằng và khu vực chức năng hợp lý

Tùy theo điều kiện từng bệnh viện, cơ sở vật chất phục vụ dinh dưỡng có thể được tổ chức theo các mức độ khác nhau, nhưng cần bảo đảm tối thiểu:

• Khu vực chế biến suất ăn được tách biệt, thông thoáng, bảo đảm vệ sinh;

• Có phân khu rõ ràng cho các khâu: tiếp nhận thực phẩm, sơ chế, chế biến, chia suất, bảo quản;

• Hạn chế tối đa việc giao cắt giữa đường đi của thực phẩm sống và thực phẩm chín.

Đối với bệnh viện không tổ chức nấu ăn nội bộ, cần có khu vực tiếp nhận, kiểm tra và phân phối suất ăn từ đơn vị cung cấp bên ngoài.

3.2. Trang thiết bị phục vụ dinh dưỡng và tiết chế

Trang thiết bị không cần hiện đại quá mức, nhưng phải đủ và phù hợp với chức năng, bao gồm:

• Dụng cụ, thiết bị chế biến và bảo quản thực phẩm bảo đảm an toàn;

• Tủ bảo quản, tủ lạnh, phương tiện giữ nóng – giữ lạnh suất ăn;

• Phương tiện vận chuyển suất ăn đến các khoa lâm sàng bảo đảm vệ sinh;

• Trang thiết bị tối thiểu phục vụ công tác tiết chế và phân loại chế độ ăn bệnh lý.

Việc trang bị cần căn cứ vào thực tế số lượng người bệnh, loại hình bệnh viện và khả năng duy trì lâu dài.

3.3. Điều kiện phục vụ tư vấn và thực hành dinh dưỡng

Một yêu cầu thường bị bỏ qua là điều kiện cơ sở vật chất cho hoạt động tư vấn dinh dưỡng, bao gồm:

• Có không gian phù hợp để tư vấn, trao đổi với người bệnh hoặc người nhà;

• Bảo đảm riêng tư ở mức cần thiết, đặc biệt với người bệnh nội trú dài ngày;

• Có các phương tiện trực quan phục vụ truyền thông, giáo dục dinh dưỡng khi cần.

Điều này giúp công tác dinh dưỡng không chỉ dừng ở “cung cấp suất ăn”, mà gắn với chăm sóc toàn diện.

4. Gắn cơ sở vật chất dinh dưỡng với an toàn người bệnh

Cơ sở vật chất dinh dưỡng có mối liên hệ trực tiếp đến an toàn người bệnh. Để đáp ứng đúng tinh thần C7.2, bệnh viện cần:

• Tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm trong thiết kế và sử dụng bếp ăn;

• Phối hợp với bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn trong bố trí mặt bằng và quy trình vệ sinh;

• Bảo đảm vệ sinh dụng cụ, phương tiện vận chuyển suất ăn đến buồng bệnh;

• Kiểm soát nguy cơ lây nhiễm chéo từ khu vực dinh dưỡng sang khu điều trị.

Khi cơ sở vật chất được tổ chức đúng, nguy cơ sự cố liên quan đến dinh dưỡng sẽ giảm đáng kể.

5. Duy trì cơ sở vật chất dinh dưỡng một cách bền vững

Duy trì C7.2 không phải là đầu tư một lần rồi bỏ đó, mà cần:

• Thực hiện bảo trì, vệ sinh định kỳ trang thiết bị dinh dưỡng;

• Rà soát định kỳ sự phù hợp của mặt bằng, bố trí khu vực;

• Điều chỉnh cơ sở vật chất khi quy mô bệnh viện hoặc mô hình điều trị thay đổi;

• Gắn quản lý cơ sở vật chất dinh dưỡng với kế hoạch chất lượng và an toàn người bệnh.

Một hệ thống được coi là duy trì tốt khi cơ sở vật chất luôn sẵn sàng phục vụ, không xuống cấp, không đối phó khi kiểm tra.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C7.2

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

• Có bếp ăn nhưng bố trí mặt bằng không hợp lý, dễ lây nhiễm chéo;

• Trang thiết bị thiếu hoặc không còn phù hợp với nhu cầu thực tế;

• Chỉ chú trọng bếp ăn, bỏ qua không gian tư vấn dinh dưỡng;

• Không kiểm soát tốt vệ sinh, an toàn thực phẩm;

• Cơ sở vật chất xuống cấp nhưng không được rà soát, cải tạo kịp thời.

Những tồn tại này khiến tiêu chí khó đạt mức điểm cao và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn người bệnh.

7. Ý nghĩa của tiêu chí C7.2 đối với Chương C7

C7.2 là điều kiện bảo đảm để các tiêu chí C7.3, C7.4 và C7.5 có thể triển khai thực chất. Nếu cơ sở vật chất không đáp ứng:

• Việc đánh giá và theo dõi tình trạng dinh dưỡng sẽ gặp hạn chế;

• Tư vấn và can thiệp dinh dưỡng khó đạt hiệu quả;

• Chất lượng dinh dưỡng lâm sàng không thể nâng cao.

Ngược lại, khi C7.2 được triển khai đúng và duy trì tốt, bệnh viện tạo được nền tảng vững chắc để phát triển dinh dưỡng lâm sàng gắn với chất lượng điều trị và an toàn người bệnh.