C7.3. Người bệnh được đánh giá, theo dõi tình trạng dinh dưỡng trong thời gian nằm viện

1. Bản chất của tiêu chí C7.3

Tiêu chí C7.3 không yêu cầu bệnh viện phải áp dụng các công cụ đánh giá dinh dưỡng phức tạp hay chuyên sâu ngay từ đầu, mà yêu cầu bảo đảm người bệnh được đánh giá và theo dõi tình trạng dinh dưỡng một cách có hệ thống trong suốt thời gian điều trị nội trú.

Về bản chất, C7.3 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Người bệnh có được đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay khi nhập viện hay không?

• Tình trạng dinh dưỡng có được theo dõi, cập nhật trong quá trình điều trị hay chỉ đánh giá một lần cho có?

• Kết quả đánh giá dinh dưỡng có được sử dụng để phục vụ chăm sóc và điều trị hay không?

Nếu việc đánh giá chỉ mang tính hình thức, không gắn với theo dõi và can thiệp, tiêu chí này chưa được đáp ứng đúng tinh thần.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C7.3 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

• Người bệnh nội trú được đánh giá tình trạng dinh dưỡng khi nhập viện;

• Có theo dõi, ghi nhận diễn biến tình trạng dinh dưỡng trong quá trình nằm viện;

• Có phân loại nguy cơ hoặc mức độ suy dinh dưỡng (theo khả năng của bệnh viện);

• Kết quả đánh giá được ghi chép trong hồ sơ bệnh án hoặc phiếu theo dõi phù hợp;

• Công tác đánh giá và theo dõi dinh dưỡng có sự phối hợp giữa điều dưỡng, bác sĩ và bộ phận dinh dưỡng.

Đánh giá không chỉ dựa vào việc “có phiếu hay không”, mà dựa vào tính liên tục, tính sử dụng và giá trị lâm sàng của thông tin dinh dưỡng.

3. Cách triển khai C7.3 trong thực tế bệnh viện

3.1. Đánh giá tình trạng dinh dưỡng khi người bệnh nhập viện

Ngay khi tiếp nhận người bệnh nội trú, bệnh viện cần tổ chức đánh giá tình trạng dinh dưỡng ban đầu, với mức độ phù hợp khả năng thực tế:

• Đánh giá các chỉ số cơ bản như cân nặng, chiều cao, BMI;

• Khai thác tiền sử ăn uống, sụt cân, bệnh lý liên quan đến dinh dưỡng;

• Nhận diện sớm các đối tượng nguy cơ cao như người cao tuổi, bệnh nặng, bệnh mạn tính, sau phẫu thuật.

Việc đánh giá không cần cầu kỳ, nhưng phải được thực hiện có hệ thống và ghi nhận rõ ràng.

3.2. Theo dõi tình trạng dinh dưỡng trong quá trình nằm viện

Theo dõi dinh dưỡng không dừng lại ở thời điểm nhập viện, mà cần được duy trì trong suốt quá trình điều trị:

• Theo dõi diễn biến cân nặng, lượng ăn vào, khả năng dung nạp;

• Ghi nhận các thay đổi liên quan đến tình trạng bệnh và đáp ứng điều trị;

• Cập nhật tình trạng dinh dưỡng khi người bệnh kéo dài thời gian nằm viện hoặc có biến chứng.

Việc theo dõi có thể lồng ghép vào chăm sóc điều dưỡng hằng ngày, tránh tạo thêm gánh nặng hồ sơ.

3.3. Phân công trách nhiệm và phối hợp chuyên môn

Để C7.3 vận hành thực chất, cần xác định rõ:

• Điều dưỡng là lực lượng chủ chốt thực hiện đánh giá ban đầu và theo dõi thường quy;

• Bác sĩ sử dụng thông tin dinh dưỡng trong quyết định điều trị;

• Bộ phận dinh dưỡng hỗ trợ chuyên môn, đánh giá sâu và đề xuất can thiệp khi cần.

Sự phối hợp này giúp thông tin dinh dưỡng không bị “nằm chết” trong hồ sơ.

4. Gắn đánh giá dinh dưỡng với chăm sóc và điều trị

Một sai lệch thường gặp là đánh giá dinh dưỡng chỉ để “đủ tiêu chí”. Để đáp ứng đúng tinh thần C7.3:

• Kết quả đánh giá cần được sử dụng để điều chỉnh chế độ ăn, chăm sóc;

• Người bệnh có nguy cơ hoặc suy dinh dưỡng cần được theo dõi sát hơn;

• Thông tin dinh dưỡng cần được trao đổi trong giao ban hoặc hội chẩn khi cần thiết.

Khi đó, đánh giá dinh dưỡng trở thành một phần của chăm sóc toàn diện, không phải một thủ tục hành chính.

5. Duy trì hoạt động đánh giá, theo dõi dinh dưỡng

Duy trì C7.3 bền vững đòi hỏi:

• Chuẩn hóa biểu mẫu, cách ghi chép, tránh thay đổi liên tục;

• Đào tạo, nhắc nhở định kỳ cho điều dưỡng và nhân viên liên quan;

• Rà soát hồ sơ bệnh án để phát hiện và khắc phục việc ghi chép hình thức;

• Lồng ghép đánh giá dinh dưỡng vào chương trình chất lượng và an toàn người bệnh.

Một hệ thống được coi là duy trì tốt khi đánh giá và theo dõi dinh dưỡng vẫn được thực hiện đầy đủ ngay cả khi không có đoàn kiểm tra.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C7.3

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

• Chỉ đánh giá dinh dưỡng khi nhập viện, không theo dõi tiếp;

• Có phiếu đánh giá nhưng ghi chép qua loa, sao chép máy móc;

• Không sử dụng kết quả đánh giá trong chăm sóc và điều trị;

• Thiếu sự phối hợp giữa điều dưỡng, bác sĩ và dinh dưỡng;

• Nhân viên chưa được đào tạo đầy đủ về đánh giá dinh dưỡng.

Những tồn tại này khiến tiêu chí khó đạt điểm cao và làm mất ý nghĩa lâm sàng của công tác dinh dưỡng.

7. Ý nghĩa của tiêu chí C7.3 đối với Chương C7

C7.3 là cầu nối giữa tổ chức – cơ sở vật chất (C7.1, C7.2) và can thiệp dinh dưỡng (C7.4, C7.5). Nếu không đánh giá và theo dõi đúng:

• Không thể cá thể hóa chế độ ăn cho người bệnh;

• Can thiệp dinh dưỡng thiếu căn cứ;

• Hiệu quả điều trị và phục hồi bị ảnh hưởng.

Ngược lại, khi C7.3 được triển khai nghiêm túc, bệnh viện sẽ từng bước nâng cao chất lượng dinh dưỡng lâm sàng gắn với an toàn và kết quả điều trị người bệnh.