C7.1. Hệ thống tổ chức thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế được thiết lập đầy đủ

Website CLBV.VN và các nền tảng trong hệ sinh thái QuanTriBenhVien.Vn là các dự án độc lập, không trực thuộc Bộ Y tế hay bất kỳ cơ quan quản lý nhà nước nào --> chi tiết

Website được thiết kế tối ưu cho thành viên chính thức. Hãy Đăng nhập hoặc Đăng ký để truy cập đầy đủ nội dung và chức năng. Nội dung bạn cần không thấy trên website, có thể do bạn chưa đăng nhập. Nếu là thành viên của website, bạn cũng có thể yêu cầu trong nhóm Zalo "CLBV Members" các nội dung bạn quan tâm.

1. Bản chất của tiêu chí C7.1

Tiêu chí C7.1 không chỉ yêu cầu bệnh viện “có khoa hoặc bộ phận dinh dưỡng”, mà yêu cầu thiết lập được một hệ thống tổ chức dinh dưỡng – tiết chế có cấu trúc rõ ràng, có người chịu trách nhiệm và có khả năng phối hợp hiệu quả với hoạt động điều trị.

Về bản chất, C7.1 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

Ai chịu trách nhiệm chính về công tác dinh dưỡng và tiết chế trong bệnh viện?
Hệ thống đó được tổ chức như thế nào để phục vụ điều trị, chăm sóc người bệnh?
Công tác dinh dưỡng có được lồng ghép thực sự vào hoạt động chuyên môn hay chỉ tồn tại mang tính hậu cần?

Nếu không trả lời được rõ ràng ba câu hỏi này, bệnh viện dù có bếp ăn, suất ăn bệnh lý hay nhân viên tiết chế, vẫn chưa thể coi là đã thiết lập hệ thống dinh dưỡng đúng nghĩa theo yêu cầu của Bộ tiêu chí.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C7.1 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

Bệnh viện có thiết lập hệ thống tổ chức thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế phù hợp với quy mô, tuyến chuyên môn;
Có bộ phận, khoa hoặc đầu mối phụ trách công tác dinh dưỡng – tiết chế;
Có nhân sự được phân công cụ thể, phù hợp về chuyên môn (bác sĩ, điều dưỡng, cử nhân dinh dưỡng, kỹ thuật viên tiết chế…);
Có cơ chế phối hợp giữa bộ phận dinh dưỡng với các khoa lâm sàng, điều dưỡng và bộ phận liên quan;
Công tác dinh dưỡng được lãnh đạo bệnh viện quan tâm, chỉ đạo và đưa vào hệ thống quản lý chuyên môn.

Điểm cần lưu ý là Hướng dẫn kiểm tra không áp đặt mô hình tổ chức cứng, mà đánh giá mức độ đầy đủ, hợp lý và hiệu quả vận hành của hệ thống.

3. Cách triển khai C7.1 trong thực tế bệnh viện

3.1. Thiết lập mô hình tổ chức phù hợp với tuyến và quy mô bệnh viện

Tùy điều kiện thực tế, bệnh viện có thể lựa chọn các mô hình sau, nhưng cần bảo đảm có đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng:

Bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh lớn: thành lập Khoa Dinh dưỡng hoặc Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế độc lập, có chức năng chuyên môn rõ ràng;
Bệnh viện tuyến tỉnh quy mô trung bình, bệnh viện chuyên khoa: có Đơn vị Dinh dưỡng hoặc Tổ Dinh dưỡng – Tiết chế trực thuộc khối lâm sàng hoặc phòng chức năng phù hợp;
Bệnh viện tuyến huyện, trung tâm y tế: phân công đầu mối phụ trách dinh dưỡng (kiêm nhiệm) nhưng phải có quyết định chính thức và phạm vi nhiệm vụ cụ thể.

Tên gọi không phải yếu tố quyết định, điều quan trọng là vai trò, nhiệm vụ và tính liên tục của hoạt động.

3.2. Phân công rõ trách nhiệm và mối quan hệ công tác

Một hệ thống dinh dưỡng muốn vận hành hiệu quả cần được xác định rõ:

Người phụ trách chính (trưởng khoa, tổ trưởng hoặc cán bộ được giao nhiệm vụ);
Trách nhiệm của nhân viên dinh dưỡng, tiết chế trong đánh giá, tư vấn, phối hợp điều trị;
Vai trò phối hợp của điều dưỡng khoa lâm sàng trong theo dõi và thực hiện chế độ ăn;
Mối liên hệ giữa dinh dưỡng với bác sĩ điều trị, đặc biệt trong các bệnh lý cần can thiệp dinh dưỡng.

Nếu không làm rõ mối quan hệ công tác, dinh dưỡng rất dễ bị hiểu sai là “phần việc riêng của bếp ăn”.

3.3. Ban hành các văn bản nền tảng cho hệ thống dinh dưỡng

Để hệ thống không vận hành theo cảm tính, bệnh viện cần có tối thiểu:

Quyết định thành lập khoa/bộ phận hoặc phân công đầu mối dinh dưỡng – tiết chế;
Quy định chức năng, nhiệm vụ của bộ phận dinh dưỡng;
Quy định phối hợp giữa dinh dưỡng – điều dưỡng – khoa lâm sàng;
Quy trình chuyên môn liên quan đến đánh giá và tư vấn dinh dưỡng (liên thông với các tiêu chí C7.3, C7.4, C7.5).

Các văn bản này cần được sử dụng thực tế, không chỉ ban hành để “đủ hồ sơ”.

4. Gắn công tác dinh dưỡng với hoạt động điều trị và chăm sóc

Một trong những sai lệch phổ biến là xem dinh dưỡng như dịch vụ phụ trợ, tách rời điều trị. Để đáp ứng đúng tinh thần C7.1:

Dinh dưỡng cần tham gia vào quá trình chăm sóc người bệnh, đặc biệt với bệnh nhân nặng, bệnh mạn tính, sau phẫu thuật;
Có cơ chế tiếp nhận chỉ định hoặc đề xuất can thiệp dinh dưỡng từ khoa lâm sàng;
Thông tin dinh dưỡng được phản hồi lại cho bác sĩ, điều dưỡng trong quá trình điều trị.

Khi đó, hệ thống dinh dưỡng mới thực sự trở thành một phần của chất lượng lâm sàng.

5. Duy trì hệ thống dinh dưỡng một cách bền vững

Duy trì tiêu chí C7.1 không chỉ là “giữ nguyên bộ phận tổ chức”, mà cần:

Bảo đảm nhân sự dinh dưỡng không thay đổi quá thường xuyên, có đào tạo phù hợp;
Định kỳ rà soát chức năng, nhiệm vụ của bộ phận dinh dưỡng theo thực tế điều trị;
Tăng cường đào tạo, cập nhật kiến thức dinh dưỡng lâm sàng;
Lồng ghép hoạt động dinh dưỡng vào kế hoạch chất lượng và an toàn người bệnh của bệnh viện.

Một hệ thống được coi là duy trì tốt khi công tác dinh dưỡng vẫn vận hành ổn định ngay cả khi không có đoàn kiểm tra, đánh giá.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C7.1

Qua thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

Có quyết định thành lập nhưng bộ phận dinh dưỡng không hoạt động thực chất;
Nhân sự dinh dưỡng chỉ làm công việc bếp ăn, không tham gia chuyên môn lâm sàng;
Không có cơ chế phối hợp giữa dinh dưỡng và khoa điều trị;
Công tác dinh dưỡng không được lãnh đạo bệnh viện quan tâm, chỉ đạo;
Hồ sơ tổ chức có nhưng không gắn với hoạt động thực tế.

Những tồn tại này khiến bệnh viện khó đạt điểm cao và làm giảm giá trị thực chất của tiêu chí.