C7.4. Người bệnh được hướng dẫn, tư vấn chế độ ăn phù hợp với bệnh lý

1. Bản chất của tiêu chí C7.4

Tiêu chí C7.4 không yêu cầu bệnh viện phải tổ chức các buổi tư vấn dinh dưỡng quy mô lớn hay xây dựng tài liệu phức tạp, mà yêu cầu bảo đảm người bệnh được hướng dẫn và tư vấn chế độ ăn phù hợp với bệnh lý, tình trạng bệnh và giai đoạn điều trị.

Về bản chất, C7.4 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Người bệnh có được cung cấp thông tin dinh dưỡng phù hợp với bệnh lý của mình hay không?

• Việc tư vấn chế độ ăn có dựa trên tình trạng dinh dưỡng và diễn biến bệnh hay chỉ tư vấn chung chung?

• Hướng dẫn dinh dưỡng có giúp người bệnh hiểu và thực hành được trong quá trình điều trị hay không?

Nếu tư vấn chỉ mang tính hình thức, không cá thể hóa theo bệnh lý và người bệnh, tiêu chí này chưa được đáp ứng đúng tinh thần.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C7.4 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

• Người bệnh được hướng dẫn, tư vấn chế độ ăn phù hợp với bệnh lý và tình trạng bệnh;

• Việc tư vấn được thực hiện trong thời gian nằm viện, đặc biệt với người bệnh cần can thiệp dinh dưỡng;

• Nội dung tư vấn dựa trên đánh giá tình trạng dinh dưỡng và chỉ định điều trị;

• Có ghi nhận việc tư vấn trong hồ sơ bệnh án hoặc tài liệu liên quan;

• Có sự tham gia của nhân viên y tế phù hợp (bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên dinh dưỡng).

Đánh giá không chỉ dựa vào “có tư vấn hay không”, mà dựa vào tính phù hợp, khả năng áp dụng và mức độ hiểu của người bệnh.

3. Cách triển khai C7.4 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xác định đối tượng và thời điểm tư vấn dinh dưỡng

Không phải mọi người bệnh đều cần tư vấn dinh dưỡng chuyên sâu. Để triển khai hiệu quả, bệnh viện cần xác định rõ:

• Các nhóm bệnh lý cần tư vấn chế độ ăn đặc thù (đái tháo đường, tim mạch, thận, tiêu hóa, ung thư, sau phẫu thuật…);

• Người bệnh có nguy cơ hoặc suy dinh dưỡng được ưu tiên tư vấn;

• Thời điểm tư vấn phù hợp, như sau khi ổn định tình trạng bệnh, trước khi ra viện hoặc khi thay đổi phác đồ điều trị.

Việc xác định đúng đối tượng giúp tư vấn dinh dưỡng có trọng tâm và tránh hình thức.

3.2. Nội dung tư vấn chế độ ăn phù hợp với bệnh lý

Nội dung tư vấn cần bảo đảm các nguyên tắc cơ bản:

• Phù hợp với bệnh lý, giai đoạn điều trị và khả năng ăn uống của người bệnh;

• Đơn giản, dễ hiểu, tránh thuật ngữ chuyên môn khó áp dụng;

• Gắn với thực tế bữa ăn tại bệnh viện và tại gia đình sau khi ra viện;

• Nhấn mạnh những điều người bệnh cần làm và cần tránh.

Không yêu cầu tư vấn phải đầy đủ mọi khía cạnh dinh dưỡng, mà cần đúng, thiết thực và khả thi.

3.3. Hình thức tư vấn và hướng dẫn dinh dưỡng

Tùy điều kiện, bệnh viện có thể áp dụng nhiều hình thức tư vấn khác nhau:

• Tư vấn trực tiếp tại buồng bệnh hoặc phòng tư vấn;

• Hướng dẫn thông qua điều dưỡng trong quá trình chăm sóc;

• Sử dụng tờ rơi, bảng hướng dẫn, tài liệu truyền thông đơn giản;

• Lồng ghép tư vấn dinh dưỡng trong quá trình giáo dục sức khỏe.

Điều quan trọng là người bệnh hiểu được và có thể áp dụng, không phụ thuộc hình thức.

4. Gắn tư vấn dinh dưỡng với điều trị và chăm sóc

Một sai sót thường gặp là tư vấn dinh dưỡng tách rời điều trị. Để đáp ứng đúng tinh thần C7.4:

• Tư vấn dinh dưỡng cần dựa trên chỉ định điều trị của bác sĩ;

• Thông tin tư vấn cần thống nhất giữa bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên dinh dưỡng;

• Người bệnh cần được giải thích mối liên hệ giữa chế độ ăn và hiệu quả điều trị.

Khi đó, dinh dưỡng trở thành một phần của phác đồ chăm sóc toàn diện, không phải lời khuyên rời rạc.

5. Ghi nhận và theo dõi việc tư vấn chế độ ăn

Để bảo đảm tính hệ thống và duy trì lâu dài, bệnh viện cần:

• Có hình thức ghi nhận việc tư vấn trong hồ sơ bệnh án hoặc phiếu chăm sóc;

• Ghi rõ nội dung tư vấn chính, không chỉ ghi “đã tư vấn”;

• Theo dõi khả năng tuân thủ và điều chỉnh tư vấn khi cần thiết.

Việc ghi nhận giúp hoạt động tư vấn dinh dưỡng có cơ sở đánh giá và cải tiến.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C7.4

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

• Tư vấn chung chung, không phù hợp bệnh lý cụ thể;

• Chỉ tư vấn miệng, không ghi nhận trong hồ sơ;

• Người bệnh không hiểu hoặc không nhớ nội dung tư vấn;

• Thiếu sự phối hợp giữa các nhóm nhân viên y tế;

• Tư vấn mang tính đối phó khi có đoàn kiểm tra.

Những tồn tại này làm giảm hiệu quả chăm sóc và giá trị thực chất của tiêu chí.

7. Ý nghĩa của tiêu chí C7.4 đối với Chương C7

C7.4 là bước chuyển từ đánh giá – theo dõi (C7.3) sang can thiệp dinh dưỡng thực tế. Nếu không thực hiện tốt:

• Chế độ ăn không phù hợp bệnh lý;

• Nguy cơ biến chứng và kéo dài thời gian điều trị;

• Giảm hiệu quả phục hồi sau điều trị.

Ngược lại, khi C7.4 được triển khai đúng và duy trì tốt, bệnh viện sẽ nâng cao chất lượng chăm sóc, tăng sự hài lòng và cải thiện kết quả điều trị cho người bệnh.