C7.5. Người bệnh được cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với bệnh lý trong thời gian nằm viện

1. Bản chất của tiêu chí C7.5

Tiêu chí C7.5 không chỉ yêu cầu bệnh viện “có suất ăn cho người bệnh”, mà yêu cầu người bệnh thực sự được cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với bệnh lý, tình trạng bệnh và chỉ định điều trị trong suốt thời gian nằm viện.

Về bản chất, C7.5 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Chế độ ăn người bệnh đang sử dụng có phù hợp với bệnh lý và giai đoạn điều trị hay không?

• Việc cung cấp suất ăn có phản ánh kết quả đánh giá, tư vấn dinh dưỡng đã thực hiện trước đó hay không?

• Chế độ dinh dưỡng được cung cấp có góp phần hỗ trợ điều trị và phục hồi người bệnh hay chỉ mang tính nuôi dưỡng chung?

Nếu suất ăn cung cấp không gắn với bệnh lý cụ thể, tiêu chí này chưa được đáp ứng đúng tinh thần.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C7.5 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

• Người bệnh nội trú được cung cấp chế độ ăn phù hợp với bệnh lý;

• Có phân loại và áp dụng các chế độ ăn khác nhau theo chỉ định chuyên môn;

• Chế độ dinh dưỡng cung cấp dựa trên đánh giá và tư vấn dinh dưỡng;

• Việc cung cấp suất ăn được thực hiện đầy đủ, đúng đối tượng và đúng thời điểm;

• Có sự phối hợp giữa khoa lâm sàng, điều dưỡng và bộ phận dinh dưỡng.

Đánh giá không chỉ dựa vào “có danh mục suất ăn”, mà dựa vào mức độ phù hợp và tính nhất quán trong thực hành.

3. Cách triển khai C7.5 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xây dựng và áp dụng các chế độ ăn theo bệnh lý

Bệnh viện cần xây dựng danh mục các chế độ ăn phù hợp với khả năng thực tế, tối thiểu bao gồm:

• Chế độ ăn thường và ăn mềm;

• Các chế độ ăn bệnh lý phổ biến như đái tháo đường, tim mạch, thận, gan, tiêu hóa;

• Chế độ ăn đặc biệt cho người bệnh sau phẫu thuật, bệnh nặng hoặc suy dinh dưỡng.

Không bắt buộc phải có đầy đủ mọi chế độ ăn chuyên sâu, nhưng các chế độ áp dụng phải phù hợp, nhất quán và có cơ sở chuyên môn.

3.2. Tổ chức cung cấp suất ăn đúng đối tượng và chỉ định

Để bảo đảm suất ăn đến đúng người bệnh cần:

• Có cơ chế tiếp nhận chỉ định chế độ ăn từ bác sĩ điều trị;

• Điều dưỡng đóng vai trò trung gian trong việc chuyển thông tin chế độ ăn;

• Bộ phận dinh dưỡng hoặc đơn vị cung cấp suất ăn thực hiện đúng theo chỉ định.

Quy trình cần đơn giản, rõ ràng, tránh sai sót trong phân phối suất ăn.

3.3. Kiểm soát chất lượng và an toàn suất ăn

Chế độ dinh dưỡng phù hợp không chỉ là đúng bệnh lý, mà còn phải bảo đảm:

• An toàn vệ sinh thực phẩm;

• Chất lượng khẩu phần ổn định;

• Hình thức, mùi vị phù hợp để người bệnh có thể ăn được.

Việc kiểm soát này cần được duy trì thường xuyên, không chỉ khi có kiểm tra, đánh giá.

4. Gắn cung cấp dinh dưỡng với chăm sóc người bệnh

Một sai lệch thường gặp là cung cấp suất ăn theo danh sách cứng nhắc, không cập nhật theo diễn biến bệnh. Để đáp ứng đúng tinh thần C7.5:

• Chế độ ăn cần được điều chỉnh khi tình trạng bệnh thay đổi;

• Người bệnh có phản ứng không dung nạp cần được xem xét lại chế độ ăn;

• Thông tin phản hồi từ người bệnh và điều dưỡng cần được tiếp nhận kịp thời.

Khi đó, cung cấp dinh dưỡng trở thành một phần linh hoạt của chăm sóc và điều trị.

5. Duy trì hệ thống cung cấp chế độ dinh dưỡng bền vững

Duy trì C7.5 hiệu quả đòi hỏi:

• Rà soát định kỳ danh mục chế độ ăn và khả năng đáp ứng;

• Đào tạo, nhắc nhở nhân viên liên quan về quy trình cung cấp suất ăn;

• Giám sát sai sót trong phân phối suất ăn và có biện pháp khắc phục;

• Gắn cung cấp dinh dưỡng với hoạt động quản lý chất lượng và an toàn người bệnh.

Một hệ thống được coi là duy trì tốt khi người bệnh luôn nhận được chế độ ăn phù hợp, không phụ thuộc thời điểm kiểm tra.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C7.5

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

• Cung cấp suất ăn chung cho mọi người bệnh, không phân theo bệnh lý;

• Có danh mục chế độ ăn nhưng không áp dụng đúng thực tế;

• Thông tin chỉ định chế độ ăn không được cập nhật kịp thời;

• Thiếu phối hợp giữa khoa lâm sàng, điều dưỡng và dinh dưỡng;

• Kiểm soát an toàn và chất lượng suất ăn chưa chặt chẽ.

Những tồn tại này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị và sự hài lòng của người bệnh.

7. Ý nghĩa của tiêu chí C7.5 đối với toàn bộ Chương C7

C7.5 là điểm kết thúc của chuỗi dinh dưỡng lâm sàng trong Chương C7:
từ tổ chức (C7.1) – cơ sở vật chất (C7.2) – đánh giá (C7.3) – tư vấn (C7.4) – đến cung cấp dinh dưỡng thực tế.

Nếu C7.5 không được thực hiện tốt, toàn bộ hệ thống dinh dưỡng trước đó sẽ mất ý nghĩa.
Ngược lại, khi C7.5 được triển khai đúng và duy trì hiệu quả, bệnh viện sẽ:

• Nâng cao chất lượng điều trị và phục hồi;

• Giảm biến chứng liên quan đến dinh dưỡng;

• Tăng sự hài lòng và trải nghiệm người bệnh;

• Khẳng định vai trò của dinh dưỡng trong chăm sóc toàn diện.