1. Bản chất của tiêu chí D2.1
Tiêu chí D2.1 là điểm khởi đầu của toàn bộ Chương D2, thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy “xử lý sự cố” sang tư duy nhận diện – phòng ngừa – kiểm soát nguy cơ. Bản chất của D2.1 không nằm ở việc bệnh viện có bao nhiêu quy định, mà nằm ở câu hỏi cốt lõi: bệnh viện có chủ động nhìn thấy nguy cơ trước khi sự cố xảy ra hay không.
Trong thực tế lâm sàng, rất nhiều sự cố nghiêm trọng xảy ra không phải do thiếu kiến thức chuyên môn, mà do:
Không nhận diện sớm nguy cơ;
Không theo dõi sát diễn biến bất thường;
Thiếu cơ chế cảnh báo và can thiệp kịp thời.
D2.1 được xây dựng để giúp bệnh viện chủ động quản lý rủi ro, giảm thiểu khả năng xảy ra các diễn biến bất thường có thể gây tổn hại cho người bệnh.
2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá
Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí, tiêu chí D2.1 tập trung xem xét các nội dung chính sau:
Bệnh viện có nhận diện các nguy cơ thường gặp đối với người bệnh trong quá trình khám, chữa bệnh;
Có biện pháp phòng ngừa các nguy cơ này;
Có quy trình, hướng dẫn theo dõi và phát hiện sớm diễn biến bất thường;
Nhân viên y tế được hướng dẫn và thực hiện các biện pháp phòng ngừa nguy cơ;
Các nguy cơ được xem xét định kỳ và cập nhật.
Hướng dẫn kiểm tra không yêu cầu bệnh viện phải áp dụng các mô hình quản lý rủi ro phức tạp, mà yêu cầu nhận diện được các nguy cơ phù hợp với thực tế hoạt động của bệnh viện.
3. Nhận diện các nguy cơ và diễn biến bất thường trong bệnh viện
3.1. Các nhóm nguy cơ thường gặp
Trong thực tế bệnh viện, các nguy cơ thường tập trung vào một số nhóm chính:
Nguy cơ liên quan đến tình trạng bệnh lý và mức độ nặng của người bệnh;
Nguy cơ liên quan đến thuốc và sử dụng thuốc;
Nguy cơ liên quan đến thủ thuật, phẫu thuật;
Nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện;
Nguy cơ liên quan đến chăm sóc, theo dõi không đầy đủ;
Nguy cơ từ môi trường, trang thiết bị, cơ sở vật chất.
Việc nhận diện nguy cơ cần dựa trên thực tiễn hoạt động, không sao chép danh mục nguy cơ từ nơi khác.
3.2. Nhận diện diễn biến bất thường
Diễn biến bất thường là những thay đổi đột ngột hoặc ngoài dự kiến trong tình trạng người bệnh, ví dụ:
Thay đổi dấu hiệu sinh tồn;
Rối loạn ý thức;
Biến chứng sau thủ thuật, phẫu thuật;
Phản ứng bất thường với thuốc.
Bệnh viện cần có cơ chế giúp nhân viên y tế nhận biết sớm và không bỏ sót các dấu hiệu này.
4. Các biện pháp phòng ngừa nguy cơ trong thực tế triển khai
4.1. Xây dựng và áp dụng các hướng dẫn phòng ngừa nguy cơ
Các hướng dẫn phòng ngừa không cần quá chi tiết, nhưng cần:
Phù hợp với thực tế bệnh viện;
Dễ hiểu, dễ thực hiện;
Tập trung vào các nguy cơ có hậu quả nghiêm trọng.
Ví dụ:
Hướng dẫn theo dõi người bệnh nặng;
Hướng dẫn sử dụng thuốc nguy cơ cao;
Hướng dẫn chăm sóc người bệnh có nguy cơ biến chứng.
4.2. Phân tầng nguy cơ và ưu tiên theo dõi
Không phải mọi người bệnh đều có nguy cơ như nhau. Việc phân tầng nguy cơ giúp:
Tập trung nguồn lực cho người bệnh nguy cơ cao;
Tăng tần suất theo dõi phù hợp;
Phát hiện sớm diễn biến bất thường.
Việc phân tầng có thể thực hiện bằng các công cụ đơn giản, không nhất thiết phải áp dụng thang điểm phức tạp.
4.3. Cơ chế cảnh báo và can thiệp sớm
Một yếu tố quan trọng của D2.1 là:
Khi phát hiện nguy cơ hoặc diễn biến bất thường, nhân viên y tế biết phải báo cho ai;
Có đường dây chỉ đạo rõ ràng;
Có sự hỗ trợ kịp thời từ bác sĩ, điều dưỡng trưởng hoặc lãnh đạo khoa.
5. Duy trì hoạt động phòng ngừa nguy cơ
Để duy trì D2.1 một cách bền vững, bệnh viện cần:
Rà soát, cập nhật danh mục nguy cơ định kỳ;
Lồng ghép nội dung phòng ngừa nguy cơ vào đào tạo thường xuyên;
Gắn phòng ngừa nguy cơ với hoạt động chăm sóc hằng ngày;
Sử dụng các sự cố, diễn biến bất thường đã xảy ra làm bài học cải tiến.
D2.1 chỉ thực sự được duy trì khi nhận diện nguy cơ trở thành thói quen nghề nghiệp của nhân viên y tế.
6. Những lỗi thường gặp khi triển khai D2.1
Các lỗi phổ biến gồm:
Chỉ nhận diện nguy cơ trên giấy, không áp dụng trong thực tế;
Không cập nhật nguy cơ theo thay đổi hoạt động chuyên môn;
Nhân viên không biết các dấu hiệu diễn biến bất thường cần báo cáo;
Thiếu cơ chế cảnh báo và hỗ trợ kịp thời;
Phòng ngừa nguy cơ tách rời khỏi chăm sóc thường quy.
Những lỗi này khiến bệnh viện khó đạt mức điểm cao và không giảm được nguy cơ thực tế.
7. Vai trò của D2.1 trong toàn bộ Chương D2
Tiêu chí D2.1 là nền tảng của quản lý rủi ro lâm sàng. Khi bệnh viện làm tốt D2.1:
Số lượng sự cố nghiêm trọng giảm;
D2.2 và D2.3 được triển khai thuận lợi hơn;
An toàn người bệnh được cải thiện rõ rệt.
Ngược lại, nếu D2.1 bị xem nhẹ, các tiêu chí còn lại trong Chương D2 sẽ chỉ mang tính xử lý hậu quả.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
