C4.3. Triển khai chương trình và giám sát tuân thủ vệ sinh tay

1. Bản chất của tiêu chí C4.3

Vệ sinh tay là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa lây nhiễm trong bệnh viện. Tuy nhiên, tiêu chí C4.3 không chỉ yêu cầu nhân viên y tế “biết rửa tay”, mà yêu cầu bệnh viện:

• Thiết lập được chương trình vệ sinh tay có tổ chức;

• Tạo điều kiện để nhân viên y tế thực hiện vệ sinh tay thuận lợi trong thực hành;

• Tổ chức giám sát và phản hồi mức độ tuân thủ một cách thường xuyên.

Về bản chất, C4.3 nhằm trả lời ba câu hỏi then chốt:

• Bệnh viện có chương trình vệ sinh tay thống nhất trong toàn viện hay không?

• Nhân viên y tế có được tạo điều kiện và nhắc nhở để thực hiện vệ sinh tay đúng thời điểm hay không?

• Việc tuân thủ vệ sinh tay có được theo dõi, đánh giá và cải thiện theo thời gian hay không?

Nếu chỉ dừng ở việc treo poster hoặc phát động phong trào ngắn hạn, bệnh viện chưa đáp ứng đúng tinh thần của tiêu chí này.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam, tiêu chí C4.3 tập trung đánh giá các nội dung sau:

• Bệnh viện xây dựng và triển khai chương trình vệ sinh tay;

• Có quy định, hướng dẫn cụ thể về thời điểm và kỹ thuật vệ sinh tay;

• Bảo đảm đầy đủ phương tiện vệ sinh tay tại các vị trí cần thiết;

• Tổ chức giám sát tuân thủ vệ sinh tay của nhân viên y tế;

• Sử dụng kết quả giám sát để phản hồi và cải tiến.

Đoàn đánh giá không chỉ quan sát cơ sở vật chất, mà còn phỏng vấn nhân viên và xem xét bằng chứng giám sát thực tế.

3. Cách triển khai C4.3 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xây dựng chương trình vệ sinh tay có cấu trúc rõ ràng

Chương trình vệ sinh tay cần được xây dựng như một hoạt động chuyên môn chính thức, bao gồm:

• Mục tiêu và phạm vi áp dụng;

• Đối tượng thực hiện;

• Nội dung hướng dẫn vệ sinh tay;

• Phân công trách nhiệm triển khai và giám sát.

Chương trình cần được ban hành bằng văn bản và lồng ghép trong kế hoạch kiểm soát nhiễm khuẩn hằng năm.

3.2. Bảo đảm đầy đủ và thuận tiện phương tiện vệ sinh tay

Một trong những nguyên nhân chính khiến nhân viên không tuân thủ vệ sinh tay là thiếu hoặc bố trí không hợp lý phương tiện. Để đáp ứng C4.3, bệnh viện cần:

• Bố trí dung dịch sát khuẩn tay nhanh tại đầu giường, phòng bệnh, khu thủ thuật;

• Bảo đảm bồn rửa tay, xà phòng, khăn lau tay hoặc thiết bị sấy tay hoạt động tốt;

• Kiểm tra, bổ sung kịp thời vật tư vệ sinh tay.

Nguyên tắc là nhân viên có thể vệ sinh tay ngay tại thời điểm cần thiết, không phải đi tìm.

3.3. Hướng dẫn và nhắc nhở thực hiện vệ sinh tay đúng thời điểm

Việc hướng dẫn vệ sinh tay cần tập trung vào thực hành, không chỉ lý thuyết. Bệnh viện cần:

• Hướng dẫn rõ các thời điểm vệ sinh tay trong chăm sóc và điều trị;

• Lồng ghép nội dung vệ sinh tay vào đào tạo định kỳ, sinh hoạt khoa;

• Sử dụng hình ảnh trực quan, poster nhắc nhở tại các vị trí phù hợp.

Mục tiêu là giúp nhân viên nhận diện đúng thời điểm cần vệ sinh tay trong thực tế công việc.

3.4. Tổ chức giám sát tuân thủ vệ sinh tay

Giám sát là yêu cầu bắt buộc của C4.3. Bệnh viện cần:

• Xây dựng kế hoạch giám sát vệ sinh tay định kỳ;

• Phân công người giám sát tại khoa/phòng;

• Thực hiện quan sát tuân thủ trong thực hành hằng ngày.

Giám sát không nhằm mục đích xử phạt, mà để phát hiện điểm chưa phù hợp và hỗ trợ cải thiện.

3.5. Phản hồi và cải tiến dựa trên kết quả giám sát

Kết quả giám sát cần được:

• Tổng hợp, phân tích theo khoa/phòng;

• Phản hồi cho nhân viên và lãnh đạo khoa;

• Sử dụng làm căn cứ xây dựng các biện pháp cải thiện phù hợp.

Việc phản hồi kịp thời và mang tính xây dựng giúp nâng cao tuân thủ một cách bền vững.

4. Duy trì chương trình vệ sinh tay

Duy trì C4.3 không phải là duy trì một chiến dịch, mà là duy trì một thói quen chuyên môn. Một số điểm cần chú trọng gồm:

• Duy trì giám sát vệ sinh tay định kỳ;

• Đào tạo bổ sung cho nhân viên mới và nhân viên luân chuyển;

• Cập nhật hình thức truyền thông, nhắc nhở để tránh nhàm chán;

• Gắn tuân thủ vệ sinh tay với đánh giá chất lượng và an toàn người bệnh.

Chương trình được coi là duy trì tốt khi nhân viên tự giác vệ sinh tay ngay cả khi không có người quan sát.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai C4.3

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến gồm:

• Có phát động phong trào nhưng không duy trì thường xuyên;

• Thiếu dung dịch sát khuẩn tay tại các vị trí cần thiết;

• Không tổ chức giám sát hoặc giám sát hình thức;

• Có giám sát nhưng không phản hồi kết quả;

• Nhân viên không nắm rõ thời điểm vệ sinh tay khi được hỏi.

Những tồn tại này làm giảm hiệu quả phòng ngừa nhiễm khuẩn và ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

6. Ý nghĩa của tiêu chí C4.3 đối với Chương C4

C4.3 là tiêu chí trọng tâm và có tính lan tỏa cao trong kiểm soát nhiễm khuẩn. Khi chương trình vệ sinh tay được triển khai hiệu quả, các hoạt động kiểm soát nhiễm khuẩn khác cũng được cải thiện theo.

Việc thực hiện tốt C4.3 giúp bệnh viện:

• Giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện;

• Nâng cao an toàn người bệnh và nhân viên y tế;

• Hình thành văn hóa an toàn và tuân thủ trong thực hành chuyên môn.