C4.2. Xây dựng và hướng dẫn nhân viên y tế thực hiện các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện

1. Bản chất của tiêu chí C4.2

Nếu C4.1 là tiêu chí “xây nền”, thì C4.2 là tiêu chí chuyển hệ thống kiểm soát nhiễm khuẩn từ tổ chức sang hành động cụ thể trong thực hành hằng ngày.

C4.2 không yêu cầu bệnh viện phải có đầy đủ tất cả các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn ở mức cao ngay lập tức, mà yêu cầu bệnh viện:

• Xây dựng được các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn thiết yếu;

• Tổ chức hướng dẫn, phổ biến và đào tạo để nhân viên y tế hiểu và thực hiện;

• Bảo đảm các quy trình đó được áp dụng thực tế, không chỉ tồn tại trên giấy.

Về bản chất, tiêu chí C4.2 nhằm trả lời ba câu hỏi:

• Bệnh viện đã chuẩn hóa những nội dung kiểm soát nhiễm khuẩn nào thành quy trình?

• Nhân viên y tế có được hướng dẫn và hiểu cách thực hiện hay không?

• Các quy trình đó có được áp dụng thống nhất trong toàn bệnh viện hay không?

Nếu chỉ có quy trình nhưng nhân viên không biết, không nhớ hoặc không thực hiện đúng, thì bệnh viện chưa đáp ứng đúng tinh thần của C4.2.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam, tiêu chí C4.2 tập trung vào các nội dung chính sau:

• Bệnh viện xây dựng và ban hành các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn phù hợp với điều kiện thực tế;

• Các quy trình bao phủ những hoạt động có nguy cơ lây nhiễm cao trong bệnh viện;

• Nhân viên y tế được hướng dẫn, đào tạo và cập nhật về các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn;

• Có bằng chứng cho thấy quy trình được triển khai và áp dụng trong thực hành.

Đoàn đánh giá không chỉ xem “có quy trình hay không”, mà xem quy trình đó có được sử dụng hay không.

3. Cách triển khai C4.2 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xác định các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn cần ưu tiên

Một sai lầm thường gặp là xây dựng quá nhiều quy trình cùng lúc, dẫn đến hình thức và khó triển khai. Để đáp ứng C4.2 một cách thực chất, bệnh viện nên ưu tiên:

• Các quy trình áp dụng toàn bệnh viện;

• Các quy trình liên quan trực tiếp đến an toàn người bệnh và nhân viên y tế;

• Các quy trình có tần suất thực hiện cao.

Thông thường, nhóm quy trình tối thiểu cần có gồm:

• Vệ sinh tay;

• Sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân;

• Làm sạch, khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ;

• Phòng ngừa lây nhiễm theo đường tiếp xúc, giọt bắn, không khí;

• Kiểm soát nhiễm khuẩn trong chăm sóc, điều trị người bệnh.

Danh mục quy trình có thể mở rộng dần theo năng lực và điều kiện của từng bệnh viện.

3.2. Xây dựng quy trình theo hướng dễ hiểu – dễ làm – dễ kiểm tra

Quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn không nên viết theo kiểu hàn lâm, mà cần:

• Phù hợp với thực tế điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực;

• Diễn đạt rõ ràng các bước cần thực hiện;

• Xác định rõ trách nhiệm của từng đối tượng thực hiện.

Một quy trình tốt là quy trình mà nhân viên có thể đọc – hiểu – áp dụng ngay trong thực hành, không cần giải thích lại nhiều lần.

3.3. Tổ chức hướng dẫn và đào tạo cho nhân viên y tế

Có quy trình nhưng không hướng dẫn thì không thể triển khai hiệu quả. Do đó, bệnh viện cần:

• Tổ chức tập huấn, hướng dẫn trực tiếp cho các nhóm nhân viên liên quan;

• Lồng ghép nội dung kiểm soát nhiễm khuẩn vào đào tạo định kỳ, sinh hoạt khoa học;

• Hướng dẫn tại chỗ, cầm tay chỉ việc đối với các nội dung kỹ thuật.

Việc hướng dẫn cần chú trọng đúng đối tượng – đúng nội dung – đúng thời điểm, tránh đào tạo dàn trải, hình thức.

3.4. Bảo đảm quy trình được áp dụng thống nhất trong thực hành

Để đáp ứng đúng tinh thần C4.2, bệnh viện cần:

• Niêm yết, phổ biến quy trình tại các vị trí phù hợp;

• Lồng ghép việc thực hiện quy trình vào hoạt động chuyên môn hằng ngày;

• Phối hợp giữa khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn và các khoa/phòng để nhắc nhở, hỗ trợ thực hiện.

Mục tiêu không phải là “nhớ quy trình”, mà là thực hành đúng quy trình như một thói quen nghề nghiệp.

4. Duy trì việc thực hiện quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn

Duy trì C4.2 không dừng lại ở việc ban hành và đào tạo ban đầu. Một số nội dung cần chú trọng gồm:

• Định kỳ rà soát, cập nhật quy trình khi có thay đổi chuyên môn hoặc điều kiện thực tế;

• Đào tạo lại cho nhân viên mới, nhân viên luân chuyển;

• Kết hợp hướng dẫn với giám sát, phản hồi để điều chỉnh kịp thời.

Quy trình chỉ thực sự được duy trì khi nhân viên tự giác thực hiện ngay cả khi không có kiểm tra.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai C4.2

Trong thực tế đánh giá, các tồn tại thường gặp gồm:

• Quy trình sao chép, không phù hợp với điều kiện bệnh viện;

• Ban hành quy trình nhưng không tổ chức hướng dẫn thực hiện;

• Nhân viên không nắm được nội dung quy trình khi được hỏi;

• Quy trình tồn tại trên giấy, không áp dụng trong thực hành;

• Không cập nhật quy trình khi có thay đổi chuyên môn.

Những lỗi này khiến bệnh viện khó đạt mức điểm cao và tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm.

6. Ý nghĩa của tiêu chí C4.2 đối với Chương C4

C4.2 là cầu nối giữa hệ thống kiểm soát nhiễm khuẩn (C4.1) và thực hành cụ thể của nhân viên y tế. Nếu C4.2 được triển khai tốt, các tiêu chí C4.3, C4.4, C4.5 và C4.6 mới có nền tảng để vận hành hiệu quả.

Khi các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn được xây dựng đúng và thực hiện nghiêm túc, bệnh viện sẽ:

• Giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện;

• Nâng cao an toàn người bệnh và nhân viên y tế;

• Từng bước hình thành văn hóa tuân thủ và an toàn trong thực hành chuyên môn.