1. Bản chất của tiêu chí A4.1
Tiêu chí A4.1 không dừng lại ở việc bệnh viện “có giải thích cho người bệnh”, mà yêu cầu bệnh viện bảo đảm quyền được biết, được hiểu và được tham gia của người bệnh trong toàn bộ quá trình điều trị.
Về bản chất, A4.1 trả lời ba câu hỏi cốt lõi:
Người bệnh có thực sự được cung cấp thông tin cần thiết để hiểu về tình trạng bệnh và hướng điều trị hay không?
Việc cung cấp thông tin đó có tạo điều kiện để người bệnh tham gia vào quyết định điều trị, hay chỉ mang tính thông báo một chiều?
Quyền được biết và tham gia của người bệnh có được thực hiện nhất quán, có hệ thống, hay phụ thuộc vào thái độ và thói quen của từng nhân viên?
A4.1 là tiêu chí đánh dấu sự chuyển đổi tư duy từ “điều trị cho người bệnh” sang “điều trị cùng người bệnh”, phù hợp với nguyên tắc tôn trọng quyền người bệnh trong y học hiện đại.
2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá
Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá (CHƯƠNG A4), tiêu chí A4.1 tập trung vào ba nhóm nội dung chính, được kiểm tra thông qua hồ sơ, quan sát và phỏng vấn người bệnh:
Thứ nhất, cung cấp thông tin cho người bệnh
Người bệnh được thông tin về tình trạng bệnh, chẩn đoán, hướng điều trị;
Thông tin được cung cấp phù hợp với khả năng tiếp nhận, không dùng thuật ngữ chuyên môn khó hiểu;
Người bệnh biết mình đang được điều trị như thế nào, vì sao cần điều trị.
Thứ hai, sự tham gia của người bệnh trong điều trị
Người bệnh được trao đổi về các phương án điều trị khi có lựa chọn;
Được giải thích lợi ích – nguy cơ của các can thiệp;
Có sự đồng thuận của người bệnh hoặc người đại diện hợp pháp khi cần thiết.
Thứ ba, tính thực chất và duy trì
Việc cung cấp thông tin và lấy ý kiến không mang tính hình thức;
Không chỉ thể hiện qua chữ ký cam kết, mà qua sự hiểu biết thực tế của người bệnh;
Được thực hiện thường xuyên trong quá trình điều trị, không chỉ tại một thời điểm.
Điểm cần nhấn mạnh: đoàn đánh giá sẽ hỏi trực tiếp người bệnh, chứ không chỉ xem giấy tờ.
3. Hiểu đúng A4.1 để tránh triển khai hình thức
3.1. “Giải thích” chưa chắc là “người bệnh đã hiểu”
Một lỗi phổ biến là:
Nhân viên y tế giải thích nhanh;
Người bệnh gật đầu;
Ký giấy cam kết.
Nhưng khi được hỏi lại, người bệnh:
Không biết mình mắc bệnh gì;
Không hiểu vì sao phải làm thủ thuật;
Không rõ kế hoạch điều trị tiếp theo.
Điều này cho thấy cung cấp thông tin chưa đồng nghĩa với thực hiện đúng A4.1.
3.2. Tham gia điều trị là quyền của người bệnh, không phải thủ tục hành chính
A4.1 không yêu cầu người bệnh quyết định thay bác sĩ, mà yêu cầu:
Người bệnh được biết;
Được trao đổi;
Được tham gia trong phạm vi phù hợp.
Khi người bệnh được tham gia:
Mức độ hợp tác tăng lên;
Giảm hiểu nhầm, khiếu nại;
Tăng niềm tin vào bệnh viện.
4. Cách triển khai A4.1 trong thực tế bệnh viện
4.1. Chuẩn hóa nội dung thông tin cần cung cấp
Để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào cá nhân, bệnh viện cần xác định rõ:
Những thông tin bắt buộc phải cung cấp cho người bệnh;
Những tình huống phải có trao đổi và đồng thuận;
Nội dung nào cần ghi nhận trong hồ sơ bệnh án.
Chuẩn hóa không làm giảm tính linh hoạt, mà giúp bảo đảm quyền người bệnh được thực hiện đồng đều giữa các khoa.
4.2. Lồng ghép A4.1 vào quy trình chuyên môn
A4.1 không phải việc “phát sinh”, mà cần được:
Tích hợp vào quy trình khám bệnh, điều trị, can thiệp;
Thực hiện tại các thời điểm ra quyết định quan trọng;
Gắn với trách nhiệm cụ thể của bác sĩ, điều dưỡng.
Khi đã là một phần của quy trình, A4.1 sẽ không bị bỏ sót vì bận rộn.
4.3. Tôn trọng sự khác biệt của từng người bệnh
Không phải người bệnh nào cũng:
Có cùng trình độ;
Có cùng mong muốn tham gia.
Do đó, nhân viên y tế cần:
Điều chỉnh cách giao tiếp phù hợp;
Trao đổi thêm với người nhà khi cần;
Tôn trọng quyết định của người bệnh trong khuôn khổ chuyên môn và pháp luật.
5. Duy trì A4.1 một cách bền vững
A4.1 chỉ được duy trì tốt khi trở thành văn hóa giao tiếp trong bệnh viện, thông qua:
Đào tạo định kỳ kỹ năng tư vấn, giao tiếp cho nhân viên;
Giám sát việc thực hiện qua phỏng vấn người bệnh;
Phân tích các phản ánh, khiếu nại liên quan đến “không được giải thích”;
Nhắc lại A4.1 trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, giao ban.
Một bệnh viện duy trì tốt A4.1 thường có:
Người bệnh hiểu rõ quá trình điều trị;
Ít xung đột, khiếu nại;
Mối quan hệ hợp tác tích cực giữa người bệnh và nhân viên y tế.
6. Những lỗi thường gặp khi triển khai A4.1
Các lỗi hay gặp trong đánh giá gồm:
Chỉ chú trọng giấy cam kết;
Giải thích mang tính đối phó;
Dùng thuật ngữ chuyên môn khó hiểu;
Không ghi nhận nội dung trao đổi khi cần;
Xem việc người bệnh hỏi nhiều là “phiền”.
Những lỗi này khiến A4.1 khó đạt điểm cao và tiềm ẩn rủi ro pháp lý.
7. Ý nghĩa của A4.1 đối với toàn bộ Chương A4
A4.1 là nền tảng của toàn bộ Chương A4 – Quyền và lợi ích của người bệnh. Nếu A4.1 không được thực hiện đúng:
Các tiêu chí về riêng tư, phản ánh, khiếu nại (A4.2, A4.3…) sẽ khó triển khai thực chất;
Thông điệp “lấy người bệnh làm trung tâm” sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Ngược lại, khi A4.1 được làm tốt, bệnh viện đã đặt đúng nền móng cho mối quan hệ tôn trọng – hợp tác – an toàn giữa người bệnh và nhân viên y tế.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
