A4.2. Người bệnh được tôn trọng quyền riêng tư

1. Bản chất của tiêu chí A4.2

Tiêu chí A4.2 không chỉ yêu cầu bệnh viện có rèm che, buồng khám kín hay quy định bảo mật, mà đánh giá mức độ bệnh viện tôn trọng nhân phẩm, đời sống riêng tư và cảm xúc của người bệnh trong toàn bộ quá trình khám chữa bệnh.

Về bản chất, A4.2 trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Người bệnh có được khám, chăm sóc và điều trị trong điều kiện bảo đảm kín đáo, không bị xâm phạm đời sống riêng tư hay không?

• Thông tin cá nhân, thông tin bệnh tật có được giữ bí mật, không bị tiết lộ tùy tiện hay không?

• Việc tôn trọng quyền riêng tư có được thực hiện nhất quán, chủ động, hay chỉ làm khi có nhắc nhở, kiểm tra?

A4.2 phản ánh đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử và mức độ chuyên nghiệp của bệnh viện, chứ không đơn thuần là điều kiện cơ sở vật chất.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá Chương A4, tiêu chí A4.2 tập trung đánh giá các nội dung sau:

• Người bệnh được khám, chăm sóc trong không gian kín đáo, hạn chế người không phận sự;

• Có biện pháp che chắn phù hợp khi thăm khám, làm thủ thuật;

• Thông tin cá nhân, bệnh tật của người bệnh được bảo mật;

• Không công khai, bàn luận thông tin người bệnh không cần thiết;

• Nhân viên y tế có ý thức và hành vi tôn trọng quyền riêng tư trong giao tiếp và thực hành.

Điểm quan trọng: đoàn đánh giá quan sát hành vi thực tế của nhân viên, không chỉ xem quy định hay trang thiết bị.

3. Hiểu đúng A4.2 để tránh triển khai hình thức

3.1. Quyền riêng tư không chỉ là “che kín thân thể”

Một nhận thức sai lầm phổ biến là:

• Có rèm che là đủ;

• Có phòng khám riêng là xong.

Thực tế, quyền riêng tư bao gồm:

• Sự kín đáo khi thăm khám;

• Cách trao đổi thông tin bệnh tật;

• Cách lưu trữ, sử dụng thông tin cá nhân;

• Thái độ tôn trọng trong lời nói và hành vi.

Một buồng khám kín nhưng nhân viên nói lớn về tình trạng bệnh, hoặc trao đổi thông tin trước mặt người khác, vẫn vi phạm A4.2.

3.2. Quyền riêng tư gắn liền với cảm giác an toàn và tôn trọng

Khi người bệnh cảm thấy:

• Bị nhìn;

• Bị nghe lén;

• Bị bàn luận,

họ sẽ:

• Mất niềm tin;

• Giấu thông tin quan trọng;

• Ngại hợp tác trong điều trị.

Do đó, A4.2 liên quan trực tiếp đến chất lượng chẩn đoán, điều trị và an toàn người bệnh.

4. Cách triển khai A4.2 trong thực tế bệnh viện

4.1. Bảo đảm không gian khám và chăm sóc kín đáo

Bệnh viện cần:

• Bố trí phòng khám, buồng bệnh hợp lý;

• Sử dụng rèm che, vách ngăn khi cần;

• Hạn chế người ra vào khu vực khám, chăm sóc.

Không gian kín đáo không cần sang trọng, nhưng phải đủ để người bệnh không bị phơi bày không cần thiết.

4.2. Thực hành bảo mật thông tin người bệnh

Bảo mật không chỉ là CNTT, mà là:

• Không đọc to thông tin bệnh án trước đám đông;

• Không bàn luận ca bệnh tại nơi công cộng;

• Không chia sẻ hình ảnh, thông tin người bệnh trái phép.

Nhân viên y tế cần hiểu rằng mọi thông tin liên quan đến người bệnh đều thuộc phạm vi riêng tư, trừ khi phục vụ điều trị hoặc theo quy định pháp luật.

4.3. Ứng xử tôn trọng trong giao tiếp và thực hành

A4.2 thể hiện rất rõ qua:

• Cách gọi tên người bệnh;

• Cách trao đổi khi có người khác hiện diện;

• Cách xin phép trước khi khám, làm thủ thuật.

Những hành vi nhỏ nhưng lặp lại hằng ngày quyết định việc A4.2 có được thực hiện thực chất hay không.

5. Duy trì A4.2 một cách bền vững

Duy trì A4.2 không phụ thuộc vào một vài thiết bị, mà phụ thuộc vào văn hóa ứng xử trong bệnh viện:

• Đào tạo định kỳ về đạo đức nghề nghiệp và quyền người bệnh;

• Nhắc nhở thường xuyên trong giao ban khoa/phòng;

• Lồng ghép A4.2 vào giám sát chuyên môn và phản hồi người bệnh;

• Xử lý nghiêm các vi phạm quyền riêng tư.

Một bệnh viện duy trì tốt A4.2 thường:

• Người bệnh cảm thấy an tâm;

• Ít phản ánh về bị xâm phạm riêng tư;

• Nhân viên tự giác trong ứng xử.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai A4.2

Các lỗi phổ biến gồm:

• Khám, làm thủ thuật nơi đông người;

• Thiếu rèm che hoặc không sử dụng;

• Trao đổi thông tin bệnh tật lớn tiếng;

• Chia sẻ thông tin người bệnh không kiểm soát;

• Xem nhẹ cảm xúc người bệnh.

Những lỗi này khiến A4.2 khó đạt điểm cao và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín bệnh viện.

7. Ý nghĩa của A4.2 trong Chương A4

A4.2 là tiêu chí cụ thể hóa quyền con người trong chăm sóc y tế. Khi A4.2 được thực hiện đúng, bệnh viện:

• Thể hiện tôn trọng nhân phẩm người bệnh;

• Tăng niềm tin và sự hợp tác;

• Giảm rủi ro đạo đức và pháp lý;

• Củng cố hình ảnh bệnh viện chuyên nghiệp, nhân văn.

A4.2 cùng với A4.1 tạo thành nền tảng cốt lõi của Chương A4, bảo đảm người bệnh không chỉ được điều trị, mà được đối xử đúng mực và tôn trọng.