E1.2. Hoạt động truyền thông về sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ, trẻ em

1. Bản chất của tiêu chí E1.2

Tiêu chí E1.2 không yêu cầu bệnh viện phải tổ chức nhiều chiến dịch truyền thông quy mô lớn hay có sản phẩm truyền thông phức tạp, mà yêu cầu thực hiện được các hoạt động truyền thông thiết thực, đúng đối tượng, đúng thời điểm, hỗ trợ trực tiếp cho chăm sóc sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em.

Về bản chất, E1.2 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

Bệnh viện truyền thông cho ai: phụ nữ mang thai, sản phụ, người nhà, hay cộng đồng?

Truyền thông những nội dung gì để giúp phòng bệnh, chăm sóc và ra quyết định đúng?

Hoạt động truyền thông có gắn với thực hành chăm sóc và cải thiện kết quả sức khỏe hay không?

Nếu truyền thông chỉ dừng ở hình thức treo băng rôn, phát tờ rơi mang tính phong trào, không gắn với nhu cầu thực tế của người bệnh, thì chưa thể coi là đáp ứng đúng tinh thần của tiêu chí này.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam, tiêu chí E1.2 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

Bệnh viện có triển khai hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe liên quan đến sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em;

Nội dung truyền thông phù hợp với từng giai đoạn: trước mang thai, trong thai kỳ, khi sinh và sau sinh;

Hình thức truyền thông đa dạng, dễ tiếp cận, phù hợp với trình độ người tiếp nhận;

Hoạt động truyền thông được tổ chức thường xuyên, không mang tính thời vụ;

Có bằng chứng cho thấy người bệnh, người nhà được tiếp cận và hưởng lợi từ truyền thông.

Điểm quan trọng là đánh giá tính phù hợp và hiệu quả của truyền thông, không đánh giá số lượng khẩu hiệu hay tài liệu in ấn.

3. Cách triển khai E1.2 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xác định đúng đối tượng và nhu cầu truyền thông

Truyền thông hiệu quả bắt đầu từ việc xác định đúng đối tượng, bao gồm:

Phụ nữ chuẩn bị mang thai và phụ nữ mang thai;

Sản phụ trong và sau sinh;

Người nhà, đặc biệt là người trực tiếp chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh;

Trong một số trường hợp, mở rộng đến cộng đồng xung quanh bệnh viện.

Nội dung truyền thông cần bám sát các vấn đề người bệnh thường gặp và thường lo lắng, tránh truyền thông chung chung, khó áp dụng.

3.2. Lựa chọn nội dung truyền thông trọng tâm

Các nội dung truyền thông trong E1.2 cần tập trung vào những vấn đề thiết thực, như:

Chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình;

Theo dõi thai kỳ, dấu hiệu nguy cơ cần đi khám ngay;

Chuẩn bị sinh và chăm sóc sau sinh;

Chăm sóc trẻ sơ sinh, phòng ngừa tai biến thường gặp;

Dinh dưỡng, tiêm chủng và theo dõi sự phát triển của trẻ.

Việc lựa chọn nội dung cần linh hoạt theo mô hình bệnh tật và đặc thù người bệnh của từng bệnh viện.

3.3. Đa dạng hóa hình thức truyền thông, gắn với chăm sóc thường quy

Một sai lầm phổ biến là coi truyền thông là hoạt động “bên lề”. Để triển khai đúng E1.2:

Truyền thông cần được lồng ghép vào hoạt động khám thai, chăm sóc trước sinh, sau sinh;

Tận dụng các hình thức dễ tiếp cận như: tư vấn trực tiếp, bảng thông tin, video ngắn, tài liệu minh họa;

Tổ chức các buổi tư vấn nhóm nhỏ tại khoa Sản, khoa Nhi/Sơ sinh;

Bảo đảm nội dung truyền thông dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hành.

4. Duy trì hoạt động truyền thông một cách bền vững

Duy trì E1.2 không phụ thuộc vào việc tổ chức nhiều sự kiện, mà phụ thuộc vào việc:

Chuẩn hóa nội dung truyền thông cốt lõi để sử dụng lâu dài;

Phân công rõ đơn vị và cá nhân phụ trách truyền thông giáo dục sức khỏe;

Đào tạo nhân viên y tế kỹ năng truyền thông, tư vấn cho người bệnh;

Định kỳ rà soát, cập nhật nội dung phù hợp với hướng dẫn chuyên môn mới.

Hoạt động truyền thông được coi là duy trì tốt khi vẫn được thực hiện đều đặn trong sinh hoạt chuyên môn hằng ngày, kể cả khi không có chiến dịch hay phong trào.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai E1.2

Trong thực tế đánh giá, các lỗi thường gặp bao gồm:

Truyền thông mang tính hình thức, không gắn với nhu cầu người bệnh;

Nội dung truyền thông quá chuyên môn, khó hiểu đối với người dân;

Thiếu phân công rõ ràng người phụ trách hoạt động truyền thông;

Hoạt động truyền thông chỉ tập trung vào thời điểm kiểm tra, đánh giá;

Không có bằng chứng cho thấy người bệnh thực sự được tư vấn, hướng dẫn.

Những tồn tại này khiến hoạt động truyền thông không phát huy được vai trò phòng bệnh và nâng cao chất lượng chăm sóc.

6. Ý nghĩa của tiêu chí E1.2 đối với chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em

E1.2 đóng vai trò cầu nối giữa chuyên môn y tế và người bệnh. Khi tiêu chí này được triển khai đúng:

Người phụ nữ chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và thai kỳ;

Sản phụ và người nhà nhận biết sớm dấu hiệu nguy cơ, giảm tai biến;

Chăm sóc trẻ sơ sinh được thực hiện đúng cách ngay từ gia đình;

Hiệu quả của các can thiệp chuyên môn trong E1.1 và E1.3 được nâng cao rõ rệt.

E1.2 vì vậy không chỉ là tiêu chí truyền thông, mà là yếu tố nền tảng giúp hệ thống chăm sóc sản khoa và nhi khoa vận hành an toàn và bền vững.