E1.3. Thực hành tốt nuôi con bằng sữa mẹ

1. Bản chất của tiêu chí E1.3

Tiêu chí E1.3 không yêu cầu bệnh viện phải đạt danh hiệu hay mô hình hình thức về nuôi con bằng sữa mẹ, mà yêu cầu thiết lập và duy trì được môi trường thực hành giúp bà mẹ có thể nuôi con bằng sữa mẹ một cách thuận lợi, an toàn và hiệu quả.

Về bản chất, E1.3 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

Bệnh viện có tạo điều kiện để trẻ được bú mẹ sớm và bú mẹ hoàn toàn hay không?

Nhân viên y tế có đủ năng lực và thống nhất trong việc hỗ trợ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ hay không?

Thực hành nuôi con bằng sữa mẹ có được duy trì liên tục từ khi sinh đến sau xuất viện hay không?

Nếu việc nuôi con bằng sữa mẹ chỉ được tuyên truyền khẩu hiệu, nhưng thực hành lại phụ thuộc cá nhân hoặc bị gián đoạn bởi quy trình chăm sóc, thì chưa thể coi là đáp ứng đúng tinh thần của tiêu chí này.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam, tiêu chí E1.3 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:

Bệnh viện triển khai các thực hành hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ ngay sau sinh;

Trẻ sơ sinh được tiếp xúc da kề da và bú mẹ sớm khi không có chống chỉ định;

Nhân viên y tế tư vấn, hướng dẫn bà mẹ kỹ thuật cho bú đúng;

Hạn chế sử dụng sữa công thức, bình bú, núm vú giả khi không có chỉ định y khoa;

Bà mẹ được hỗ trợ duy trì nuôi con bằng sữa mẹ trong suốt thời gian nằm viện.

Điểm cần lưu ý là đánh giá dựa trên thực hành thực tế tại khoa phòng, không chỉ dựa trên tài liệu hay khẩu hiệu tuyên truyền.

3. Cách triển khai E1.3 trong thực tế bệnh viện

3.1. Tổ chức thực hành nuôi con bằng sữa mẹ ngay từ sau sinh

Thực hành tốt nuôi con bằng sữa mẹ bắt đầu ngay trong giờ đầu sau sinh, bao gồm:

Tổ chức tiếp xúc da kề da giữa mẹ và trẻ sơ sinh khi tình trạng cho phép;

Hỗ trợ trẻ bú mẹ sớm, đúng tư thế, đúng khớp ngậm;

Không tách mẹ và con một cách không cần thiết;

Ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong những ngày đầu sau sinh.

Những thực hành này cần được đưa vào quy trình chăm sóc thường quy của khoa Sản và khoa Sơ sinh.

3.2. Chuẩn hóa vai trò của nhân viên y tế trong hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ

Một yếu tố then chốt của E1.3 là sự thống nhất trong thực hành của nhân viên y tế, bao gồm:

Nhân viên y tế được đào tạo về lợi ích và kỹ thuật nuôi con bằng sữa mẹ;

Có phân công rõ người chịu trách nhiệm tư vấn, hỗ trợ bà mẹ;

Tránh tình trạng mỗi nhân viên tư vấn một cách khác nhau gây hoang mang cho sản phụ;

Chủ động hỗ trợ các bà mẹ gặp khó khăn trong cho bú, đặc biệt là sinh mổ, trẻ nhẹ cân, sinh non.

3.3. Tạo môi trường thuận lợi cho bà mẹ duy trì nuôi con bằng sữa mẹ

Để nuôi con bằng sữa mẹ không bị gián đoạn, bệnh viện cần:

Bố trí không gian phù hợp cho bà mẹ cho con bú hoặc vắt sữa khi cần;

Hạn chế quảng bá, tiếp thị các sản phẩm thay thế sữa mẹ trong khu vực chăm sóc;

Lồng ghép tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ trong chăm sóc sau sinh và trước khi ra viện;

Hướng dẫn bà mẹ cách duy trì nuôi con bằng sữa mẹ khi về nhà.

4. Duy trì thực hành nuôi con bằng sữa mẹ bền vững

Duy trì E1.3 không chỉ phụ thuộc vào nhiệt huyết cá nhân, mà phụ thuộc vào hệ thống, bao gồm:

Chuẩn hóa các quy trình chăm sóc liên quan đến nuôi con bằng sữa mẹ;

Đào tạo định kỳ cho nhân viên y tế, đặc biệt là nhân viên mới;

Giám sát việc tuân thủ thực hành tại khoa phòng;

Phản hồi và điều chỉnh kịp thời các vướng mắc trong quá trình triển khai.

Thực hành được coi là duy trì tốt khi nuôi con bằng sữa mẹ trở thành một phần tự nhiên trong chăm sóc sản – sơ sinh, không cần nhắc nhở hay vận động riêng lẻ.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai E1.3

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

Tuyên truyền nhiều nhưng thực hành da kề da và bú mẹ sớm chưa đồng đều;

Nhân viên y tế chưa thống nhất trong tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ;

Sử dụng sữa công thức không có chỉ định y khoa rõ ràng;

Thiếu hỗ trợ cho các trường hợp bà mẹ gặp khó khăn trong cho bú;

Hoạt động nuôi con bằng sữa mẹ chỉ được chú trọng khi có kiểm tra, đánh giá.

Những tồn tại này làm giảm hiệu quả của tiêu chí và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi trẻ sơ sinh.

6. Ý nghĩa của tiêu chí E1.3 đối với chất lượng chăm sóc sản – nhi

E1.3 là tiêu chí kết nối chặt chẽ giữa chăm sóc sản khoa và chăm sóc sơ sinh. Khi thực hành tốt nuôi con bằng sữa mẹ được triển khai đúng và duy trì bền vững, bệnh viện sẽ:

Nâng cao sức khỏe và miễn dịch cho trẻ sơ sinh;

Tăng sự hài lòng và gắn kết của bà mẹ với bệnh viện;

Giảm chi phí chăm sóc và nguy cơ biến chứng cho trẻ;

Góp phần hoàn thiện chuỗi chăm sóc toàn diện bà mẹ – trẻ em.

E1.3 vì vậy không chỉ là tiêu chí riêng lẻ, mà là thước đo mức độ nhân văn và chất lượng thực hành chăm sóc sản – nhi của bệnh viện.