C5.5. Áp dụng các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đã ban hành và giám sát việc thực hiện

1. Bản chất của tiêu chí C5.5

Tiêu chí C5.5 không yêu cầu bệnh viện ban hành thêm hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, mà yêu cầu các hướng dẫn đã ban hành được áp dụng thực sự trong thực hành lâm sàng và được giám sát để bảo đảm tuân thủ.

Về bản chất, C5.5 trả lời ba câu hỏi then chốt:

Các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị có được sử dụng trong quyết định lâm sàng hằng ngày hay không?

Mức độ tuân thủ hướng dẫn trong thực hành thực tế đang ở đâu?

Bệnh viện có cơ chế phát hiện, chấn chỉnh và cải tiến khi việc áp dụng chưa đúng hay không?

Nếu C5.4 là “xây dựng kim chỉ nam chuyên môn”, thì C5.5 chính là biến kim chỉ nam đó thành hành động lâm sàng cụ thể.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C5.5 tập trung đánh giá các nội dung sau:

Các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đã ban hành được phổ biến và áp dụng trong thực hành;

Nhân viên y tế biết và sử dụng hướng dẫn làm căn cứ chuyên môn;

Có hoạt động giám sát việc tuân thủ hướng dẫn;

Có biện pháp xử lý, cải tiến khi phát hiện không tuân thủ;

Việc giám sát mang tính cải tiến chất lượng, không mang tính đối phó.

Đoàn đánh giá thường đối chiếu giữa hồ sơ bệnh án – phỏng vấn nhân viên – thực hành lâm sàng để đánh giá mức độ áp dụng thực chất.

3. Hiểu đúng về “áp dụng” và “giám sát” hướng dẫn chẩn đoán và điều trị

Một sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần ban hành hướng dẫn là đã “áp dụng”. Trên thực tế:

Áp dụng nghĩa là quyết định chẩn đoán và điều trị phải có thể truy nguyên về hướng dẫn đang áp dụng;

Không áp dụng máy móc, mà có quyền linh hoạt khi có chỉ định chuyên môn rõ ràng;

Giám sát không nhằm tìm lỗi cá nhân, mà nhằm đánh giá mức độ phù hợp của hướng dẫn với thực tế.

C5.5 nhấn mạnh sự thống nhất có kiểm soát, không phải sự cứng nhắc.

4. Cách triển khai C5.5 trong thực tế bệnh viện

4.1. Đưa hướng dẫn chẩn đoán và điều trị vào dòng công việc lâm sàng

Hướng dẫn chỉ được áp dụng thực sự khi:

Được phổ biến, đào tạo cho bác sĩ và nhân viên liên quan;

Được tích hợp vào hồ sơ bệnh án, biểu mẫu, bảng kiểm hoặc hệ thống CNTT;

Được sử dụng làm tài liệu tham chiếu trong hội chẩn và sinh hoạt chuyên môn.

Nếu hướng dẫn chỉ nằm trong tập tài liệu, C5.5 sẽ không đạt dù văn bản đầy đủ.

4.2. Giám sát việc tuân thủ một cách có trọng tâm

Bệnh viện không cần giám sát tất cả bệnh lý cùng lúc, mà nên:

Lựa chọn các bệnh lý thường gặp, nguy cơ cao hoặc chi phí lớn;

Xây dựng tiêu chí giám sát rõ ràng, có thể đo lường;

Đánh giá hồ sơ bệnh án gắn với các điểm chính của hướng dẫn;

So sánh thực hành thực tế với nội dung hướng dẫn đã ban hành.

Cách làm này giúp giám sát đi vào thực chất, tránh hình thức.

4.3. Xử lý linh hoạt các trường hợp không tuân thủ

Không phải mọi trường hợp không tuân thủ đều là sai. Khi phát hiện khác biệt giữa thực hành và hướng dẫn, bệnh viện cần phân biệt:

Không tuân thủ do thiếu hiểu biết hoặc quên hướng dẫn;

Không tuân thủ do điều kiện thực tế không cho phép;

Không tuân thủ có chỉ định chuyên môn hợp lý.

Việc phân tích này giúp bệnh viện vừa bảo đảm kỷ luật chuyên môn, vừa tôn trọng quyết định lâm sàng hợp lý.

4.4. Sử dụng kết quả giám sát để cải tiến

Giám sát trong C5.5 chỉ có ý nghĩa khi kết quả được sử dụng để:

Điều chỉnh, cập nhật hướng dẫn nếu không còn phù hợp;

Bổ sung đào tạo cho nhân viên y tế;

Chuẩn hóa lại quy trình điều trị;

Theo dõi xu hướng tuân thủ theo thời gian.

Đây là điểm phân biệt giữa giám sát chất lượng và kiểm tra hành chính.

5. Duy trì C5.5 một cách bền vững

Duy trì tiêu chí C5.5 không nằm ở việc kiểm tra dày đặc, mà ở:

Lồng ghép giám sát hướng dẫn vào hoạt động thường quy của bệnh viện;

Gắn tuân thủ hướng dẫn với sinh hoạt chuyên môn;

Tạo môi trường học hỏi, không đổ lỗi;

Cập nhật hướng dẫn dựa trên phản hồi từ thực hành.

Một bệnh viện duy trì tốt C5.5 là bệnh viện có khả năng tự điều chỉnh thực hành lâm sàng dựa trên dữ liệu và bằng chứng.

6. Những lỗi thường gặp khi triển khai C5.5

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

Hướng dẫn đã ban hành nhưng nhân viên không biết hoặc không sử dụng;

Giám sát mang tính đối phó khi có đoàn kiểm tra;

Không phân tích nguyên nhân không tuân thủ;

Không cải tiến hướng dẫn sau giám sát;

Đồng nhất mọi khác biệt với vi phạm chuyên môn.

Những lỗi này khiến C5.5 mất đi vai trò bảo đảm chất lượng điều trị.

7. Ý nghĩa của tiêu chí C5.5 đối với Chương C5 – Chất lượng lâm sàng

C5.5 là tiêu chí đóng vòng cải tiến chất lượng lâm sàng trong Chương C5.

Khi C5.5 được triển khai đúng:

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị trở thành công cụ sống;

Thực hành lâm sàng ngày càng thống nhất và an toàn;

Chất lượng điều trị được cải thiện một cách có kiểm soát;

Bệnh viện hình thành văn hóa thực hành dựa trên hướng dẫn và dữ liệu.

Ngược lại, nếu thiếu C5.5, mọi nỗ lực xây dựng hướng dẫn (C5.4) sẽ không tạo ra giá trị thực chất.