C10.1. Tích cực triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học

1. Bản chất của tiêu chí C10.1

Tiêu chí C10.1 không yêu cầu bệnh viện phải có thật nhiều đề tài nghiên cứu khoa học hay phải đạt các thành tích nghiên cứu cấp cao. Bản chất của tiêu chí này là đánh giá việc bệnh viện có coi nghiên cứu khoa học là một hoạt động chuyên môn thiết yếu, được tổ chức, khuyến khích và triển khai một cách thực chất hay không.

Nghiên cứu khoa học trong bệnh viện không chỉ phục vụ mục tiêu học thuật, mà quan trọng hơn là công cụ để:

• Nhận diện các vấn đề tồn tại trong thực hành khám, chữa bệnh;

• Đánh giá hiệu quả các can thiệp chuyên môn;

• Tạo nền tảng khoa học cho cải tiến chất lượng và an toàn người bệnh.

Về bản chất, C10.1 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:

• Bệnh viện có tạo điều kiện để cán bộ y tế tham gia nghiên cứu khoa học hay không?

• Hoạt động nghiên cứu có gắn với thực tiễn chuyên môn của bệnh viện hay chỉ mang tính hình thức?

• Kết quả nghiên cứu có được ghi nhận, khuyến khích và sử dụng trong hoạt động chuyên môn hay không?

Nếu nghiên cứu khoa học chỉ dừng ở việc “làm để đủ hồ sơ”, không gắn với thực hành lâm sàng và quản lý bệnh viện, thì chưa đáp ứng đúng tinh thần của tiêu chí C10.1.

2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá

Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện, tiêu chí C10.1 tập trung xem xét các nội dung chính sau:

• Bệnh viện có triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và năng lực chuyên môn;

• Có cán bộ y tế tham gia thực hiện đề tài, sáng kiến, nghiên cứu cải tiến;

• Có cơ chế quản lý, hỗ trợ hoặc khuyến khích hoạt động nghiên cứu khoa học;

• Có minh chứng về việc tổ chức, triển khai và kết quả hoạt động nghiên cứu trong bệnh viện.

Điểm quan trọng cần lưu ý là đoàn đánh giá không đặt nặng số lượng đề tài hay cấp độ đề tài, mà đánh giá mức độ tham gia thực tế, tính phù hợp và tính liên tục của hoạt động nghiên cứu khoa học trong bệnh viện.

3. Cách triển khai C10.1 trong thực tế bệnh viện

3.1. Xác định đúng phạm vi nghiên cứu khoa học trong bệnh viện

Một sai lầm phổ biến là chỉ coi nghiên cứu khoa học là các đề tài cấp tỉnh, cấp bộ hoặc bài báo đăng tạp chí. Trong thực tế triển khai C10.1, bệnh viện cần hiểu nghiên cứu khoa học bao gồm:

• Đề tài nghiên cứu khoa học các cấp (cơ sở, ngành, tỉnh, bộ…);

• Sáng kiến cải tiến kỹ thuật, cải tiến quy trình chuyên môn;

• Nghiên cứu mô tả, đánh giá thực trạng, phân tích kết quả điều trị;

• Các nghiên cứu ứng dụng trực tiếp trong lâm sàng, điều dưỡng, kiểm soát nhiễm khuẩn, dược lâm sàng, quản lý bệnh viện.

Cách tiếp cận này giúp cả bệnh viện tuyến huyện, tuyến tỉnh và bệnh viện chuyên khoa đều có thể triển khai nghiên cứu khoa học phù hợp với điều kiện thực tế.

3.2. Tổ chức và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học

Để triển khai C10.1 hiệu quả, bệnh viện cần có tổ chức và cơ chế quản lý phù hợp, tối thiểu bao gồm:

• Hội đồng khoa học và công nghệ hoặc bộ phận tương đương;

• Quy định hoặc quy chế quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học;

• Phân công đầu mối theo dõi, tổng hợp và hỗ trợ hoạt động nghiên cứu.

Điểm then chốt không nằm ở tên gọi của hội đồng hay văn bản, mà ở việc:

• Có xét duyệt đề cương nghiên cứu;

• Có theo dõi tiến độ thực hiện;

• Có đánh giá, nghiệm thu kết quả nghiên cứu.

Hoạt động nghiên cứu cần được quản lý như một hoạt động chuyên môn chính thức, không phải việc làm tự phát của cá nhân.

3.3. Khuyến khích cán bộ y tế tham gia nghiên cứu khoa học

Hoạt động nghiên cứu khoa học trong bệnh viện chỉ có thể phát triển khi cán bộ y tế được khuyến khích và hỗ trợ phù hợp. Một số cách làm thực tế bao gồm:

• Gắn nghiên cứu khoa học với đánh giá thi đua, khen thưởng;

• Ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ tham gia nghiên cứu;

• Tạo điều kiện về thời gian, chuyên môn, số liệu phục vụ nghiên cứu;

• Khuyến khích nghiên cứu gắn với các vấn đề thực tế tại khoa/phòng.

Cách tiếp cận này giúp nghiên cứu khoa học trở thành một phần của hoạt động chuyên môn thường ngày, thay vì là “gánh nặng thêm việc”.

4. Duy trì hoạt động nghiên cứu khoa học một cách bền vững

Duy trì tiêu chí C10.1 không đồng nghĩa với việc năm nào cũng phải có nhiều đề tài mới, mà tập trung vào việc:

• Bảo đảm hằng năm bệnh viện có hoạt động nghiên cứu khoa học thực tế;

• Duy trì hoạt động của Hội đồng khoa học và cơ chế quản lý nghiên cứu;

• Định kỳ tổng kết, rút kinh nghiệm từ các nghiên cứu đã thực hiện;

• Từng bước nâng cao chất lượng nghiên cứu thay vì chạy theo số lượng.

Một bệnh viện được coi là duy trì tốt C10.1 khi hoạt động nghiên cứu khoa học vẫn được triển khai đều đặn ngay cả khi không có áp lực từ kiểm tra, đánh giá.

5. Những lỗi thường gặp khi triển khai tiêu chí C10.1

Trong thực tế đánh giá, các lỗi phổ biến bao gồm:

• Chỉ tập trung làm đề tài vào thời điểm gần kiểm tra, đánh giá;

• Đề tài nghiên cứu không gắn với thực tiễn hoạt động bệnh viện;

• Có hội đồng khoa học nhưng hoạt động hình thức;

• Không lưu trữ đầy đủ hồ sơ, minh chứng nghiên cứu;

• Không có cơ chế khuyến khích cán bộ tham gia nghiên cứu.

Những hạn chế này khiến hoạt động nghiên cứu khoa học không tạo được giá trị thực sự cho bệnh viện.

6. Ý nghĩa của tiêu chí C10.1 đối với hoạt động chuyên môn và cải tiến chất lượng

Tiêu chí C10.1 là nền tảng để bệnh viện từng bước xây dựng môi trường làm việc dựa trên bằng chứng khoa học. Khi triển khai đúng tinh thần, bệnh viện sẽ:

• Nâng cao năng lực phân tích, đánh giá vấn đề chuyên môn;

• Tạo cơ sở khoa học cho cải tiến chất lượng và an toàn người bệnh;

• Góp phần phát triển đội ngũ cán bộ y tế có tư duy nghiên cứu;

• Chuẩn bị tiền đề cho việc áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn (tiêu chí C10.2).

Nghiên cứu khoa học, khi được triển khai đúng cách, không chỉ là yêu cầu của Bộ tiêu chí mà còn là động lực phát triển bền vững của bệnh viện trong dài hạn.