1. Bản chất của tiêu chí C8.1
Tiêu chí C8.1 không đơn thuần yêu cầu bệnh viện “có phòng xét nghiệm” hay “thực hiện được nhiều xét nghiệm”, mà tập trung đánh giá mức độ phù hợp giữa năng lực xét nghiệm thực tế của bệnh viện với phân tuyến kỹ thuật đã được phê duyệt.
Về bản chất, C8.1 nhằm trả lời ba câu hỏi cốt lõi:
Bệnh viện đang được phép thực hiện những xét nghiệm nào theo phân tuyến kỹ thuật?
Bệnh viện có đủ năng lực thực tế (nhân lực, trang thiết bị, quy trình, điều kiện bảo đảm) để thực hiện các xét nghiệm đó một cách an toàn và tin cậy hay không?
Các xét nghiệm đang triển khai có được quản lý trong phạm vi năng lực cho phép, hay có tình trạng vượt tuyến, làm hình thức, hoặc phụ thuộc không kiểm soát vào bên ngoài?
Nếu bệnh viện chỉ dựa vào “danh mục kỹ thuật được phê duyệt” mà không bảo đảm năng lực thực hiện thực chất, thì nguy cơ sai số xét nghiệm, chẩn đoán sai và mất an toàn người bệnh là rất lớn. Ngược lại, nếu bệnh viện thực hiện xét nghiệm vượt quá phân tuyến hoặc vượt năng lực mà không được quản lý chặt chẽ, thì tiêu chí C8.1 không được coi là đạt, dù số lượng xét nghiệm thực hiện nhiều.
2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá
Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá của Bộ tiêu chí, tiêu chí C8.1 tập trung đánh giá các nội dung chính sau:
Bệnh viện có thực hiện các xét nghiệm phù hợp với phân tuyến kỹ thuật được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt;
Có đầy đủ các điều kiện bảo đảm để thực hiện các xét nghiệm đó, bao gồm nhân lực, trang thiết bị, cơ sở vật chất và môi trường xét nghiệm;
Không thực hiện các xét nghiệm vượt quá phân tuyến kỹ thuật khi chưa được cho phép;
Có cơ chế tổ chức, quản lý, giám sát việc thực hiện danh mục xét nghiệm;
Trường hợp không đủ năng lực thực hiện, bệnh viện có phương án chuyển tuyến, hợp đồng hoặc gửi mẫu phù hợp, an toàn và đúng quy định.
Điểm cần nhấn mạnh là đoàn đánh giá không chỉ kiểm tra danh mục giấy tờ, mà đối chiếu giữa văn bản phân tuyến – năng lực thực tế – hoạt động đang diễn ra hàng ngày tại khoa xét nghiệm.
3. Cách triển khai C8.1 trong thực tế bệnh viện
3.1. Rà soát và xác định rõ phân tuyến kỹ thuật xét nghiệm
Bước khởi đầu quan trọng nhất là bệnh viện cần rà soát đầy đủ:
Quyết định phân tuyến kỹ thuật của bệnh viện;
Danh mục kỹ thuật xét nghiệm được phê duyệt theo tuyến chuyên môn;
Phạm vi xét nghiệm đang thực hiện thực tế tại khoa xét nghiệm.
Việc rà soát này giúp bệnh viện xác định rõ:
Xét nghiệm nào được phép thực hiện;
Xét nghiệm nào chưa đủ điều kiện;
Có hay không tình trạng thực hiện vượt phân tuyến hoặc không còn phù hợp với năng lực hiện tại.
Đây là nền tảng để triển khai đúng C8.1, tránh tình trạng “làm theo thói quen” hoặc “làm vì nhu cầu lâm sàng” nhưng không được kiểm soát.
3.2. Bảo đảm năng lực thực hiện tương ứng với danh mục xét nghiệm
Năng lực xét nghiệm không chỉ nằm ở máy móc, mà là tổng hòa của nhiều yếu tố:
Nhân lực: có đủ cán bộ xét nghiệm được đào tạo, phân công phù hợp với từng nhóm xét nghiệm;
Trang thiết bị: máy móc, dụng cụ, hóa chất đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, còn hiệu lực sử dụng;
Điều kiện môi trường: không gian xét nghiệm, điều kiện an toàn sinh học, điện, nước, kiểm soát nhiệt độ;
Quy trình chuyên môn: có quy trình thực hiện xét nghiệm rõ ràng, thống nhất, áp dụng trong thực tế.
Đoàn đánh giá thường quan sát trực tiếp hoạt động xét nghiệm, phỏng vấn nhân viên và đối chiếu thực tế với danh mục kỹ thuật đã được phê duyệt.
3.3. Quản lý chặt chẽ việc không thực hiện vượt phân tuyến
Một trong những lỗi thường gặp ở nhiều bệnh viện là thực hiện xét nghiệm vượt tuyến dưới nhiều hình thức khác nhau, như:
Mượn thiết bị tạm thời;
Thực hiện khi chưa đủ nhân lực chuyên môn;
Phụ thuộc vào cá nhân có kinh nghiệm nhưng không có cơ chế bảo đảm lâu dài.
Để đáp ứng đúng tinh thần C8.1, bệnh viện cần:
Quy định rõ phạm vi xét nghiệm được phép thực hiện;
Không để xảy ra tình trạng “làm tạm – làm thử – làm quen” ngoài phân tuyến;
Khi có nhu cầu phát triển kỹ thuật mới, phải thực hiện đúng quy trình xin phê duyệt, đào tạo và đầu tư đồng bộ.
3.4. Tổ chức phương án gửi mẫu hoặc chuyển tuyến phù hợp
Đối với các xét nghiệm chưa đủ điều kiện thực hiện, bệnh viện cần có phương án hợp lý, bao gồm:
Gửi mẫu đến cơ sở đủ năng lực;
Ký hợp đồng xét nghiệm với đơn vị bên ngoài theo đúng quy định;
Bảo đảm an toàn mẫu bệnh phẩm, thời gian trả kết quả và thông tin cho lâm sàng.
Cách tổ chức này vừa bảo đảm quyền lợi người bệnh, vừa giúp bệnh viện tuân thủ đúng phân tuyến kỹ thuật.
4. Duy trì năng lực xét nghiệm một cách bền vững
Duy trì C8.1 không phải là “giữ nguyên danh mục xét nghiệm”, mà là quá trình liên tục:
Định kỳ rà soát năng lực xét nghiệm so với phân tuyến;
Đào tạo, cập nhật chuyên môn cho nhân viên xét nghiệm;
Bảo trì, hiệu chuẩn trang thiết bị xét nghiệm;
Điều chỉnh danh mục xét nghiệm khi có thay đổi về năng lực hoặc định hướng phát triển bệnh viện.
Một bệnh viện được coi là duy trì tốt C8.1 khi năng lực xét nghiệm luôn phù hợp với thực tế hoạt động, không phụ thuộc vào thời điểm đánh giá.
5. Những lỗi thường gặp khi triển khai C8.1
Qua thực tế đánh giá, một số lỗi phổ biến bao gồm:
Có danh mục kỹ thuật được phê duyệt nhưng không đủ năng lực thực hiện thực tế;
Thực hiện xét nghiệm vượt phân tuyến nhưng không kiểm soát;
Nhân lực xét nghiệm chưa được đào tạo đầy đủ theo từng nhóm kỹ thuật;
Trang thiết bị có nhưng không đồng bộ hoặc không còn phù hợp;
Thiếu phương án gửi mẫu hoặc chuyển tuyến rõ ràng.
Những lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến điểm đánh giá, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn người bệnh.
6. Ý nghĩa của tiêu chí C8.1 đối với chất lượng xét nghiệm và an toàn người bệnh
C8.1 là tiêu chí nền tảng của Chương C8 – Chất lượng xét nghiệm. Nếu C8.1 không được thực hiện đúng, thì các hoạt động quản lý chất lượng xét nghiệm ở tiêu chí C8.2 khó có thể đạt hiệu quả thực chất.
Khi C8.1 được triển khai đúng và duy trì tốt, bệnh viện sẽ:
Bảo đảm kết quả xét nghiệm tin cậy;
Hỗ trợ chẩn đoán và điều trị chính xác;
Giảm nguy cơ sai sót xét nghiệm;
Từng bước nâng cao chất lượng chuyên môn và uy tín bệnh viện.
C8.1 vì vậy không chỉ là một tiêu chí đánh giá, mà là cam kết của bệnh viện đối với chất lượng xét nghiệm và an toàn người bệnh.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
