1. Vì sao cần tuân thủ nguyên tắc khi xây dựng chỉ số chất lượng?
Chỉ số chất lượng bệnh viện là công cụ đo lường, nhưng không phải chỉ số nào cũng có giá trị quản lý. Trong thực tế, nhiều bệnh viện triển khai đo lường rất nhiều chỉ số nhưng:
Không sử dụng được cho cải tiến,
Không phản ánh đúng vấn đề cốt lõi,
Tạo thêm gánh nặng thu thập số liệu,
Hoặc chỉ phục vụ báo cáo, đối phó kiểm tra.
Nguyên nhân chủ yếu không nằm ở năng lực chuyên môn, mà ở việc lựa chọn và xây dựng chỉ số chưa đúng nguyên tắc. Do đó, Bộ Y tế đã xác định rõ các nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm chỉ số chất lượng:
Có ý nghĩa thực tiễn,
Có thể đo lường được,
Và phục vụ trực tiếp cho cải tiến chất lượng bệnh viện.
2. Nguyên tắc 1: Chỉ số phải gắn với các khía cạnh chất lượng cốt lõi
Một chỉ số chất lượng bệnh viện chỉ có giá trị khi nó phản ánh được một khía cạnh quan trọng của chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh. Theo định hướng của Bộ Y tế, các khía cạnh cốt lõi bao gồm:
Năng lực chuyên môn
An toàn
Hiệu suất
Hiệu quả
Hướng đến người bệnh
Hướng đến nhân viên y tế
Việc xây dựng chỉ số cần bảo đảm:
Không tập trung lệch vào một khía cạnh duy nhất (ví dụ chỉ đo hài lòng hoặc chỉ đo sự cố).
Mỗi bệnh viện lựa chọn tối thiểu các chỉ số đại diện cho nhiều khía cạnh khác nhau để có cái nhìn toàn diện.
Chỉ số không gắn với một khía cạnh chất lượng rõ ràng thường khó sử dụng cho phân tích và cải tiến.
3. Nguyên tắc 2: Chỉ số phải phản ánh đúng thành tố của quá trình cung cấp dịch vụ
Chất lượng bệnh viện không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng, mà là tổng hòa của:
Cấu trúc (đầu vào): nhân lực, trang thiết bị, quy trình, năng lực tổ chức.
Quá trình: cách thức thực hiện chuyên môn, chăm sóc, tuân thủ quy trình.
Kết quả đầu ra: kết cục điều trị, an toàn, sự hài lòng.
Khi xây dựng hệ thống chỉ số, cần bảo đảm:
Có sự cân đối giữa chỉ số đầu vào, quá trình và đầu ra.
Không chỉ tập trung đo “kết quả xấu” (tai biến, tử vong) mà bỏ qua các yếu tố quá trình có thể phòng ngừa rủi ro.
Ưu tiên các chỉ số quá trình trong giai đoạn đầu, vì đây là nhóm chỉ số dễ cải tiến và kiểm soát nhất.
4. Nguyên tắc 3: Chỉ số phải có tính liên quan chặt chẽ đến chất lượng
Một chỉ số được coi là có giá trị khi:
Sự thay đổi của chỉ số phản ánh sự thay đổi thực sự của chất lượng dịch vụ.
Kết quả chỉ số có thể giải thích được về mặt chuyên môn và quản lý.
Những chỉ số:
Không liên quan trực tiếp đến chất lượng chăm sóc,
Chỉ phản ánh số lượng thuần túy,
Hoặc bị chi phối quá nhiều bởi yếu tố ngoài kiểm soát của bệnh viện,
thường không phù hợp để đưa vào hệ thống chỉ số chất lượng cốt lõi.
5. Nguyên tắc 4: Chỉ số phải có tính khả thi trong thu thập và đo lường
Tính khả thi là nguyên tắc mang tính quyết định đối với việc triển khai lâu dài. Một chỉ số dù có ý nghĩa đến đâu nhưng:
Không có nguồn số liệu rõ ràng,
Đòi hỏi thu thập thủ công phức tạp,
Phụ thuộc quá nhiều vào ước tính chủ quan,
thì rất khó duy trì đo lường định kỳ.
Khi lựa chọn chỉ số, cần xem xét:
Nguồn dữ liệu đã sẵn có hay chưa.
Có thể tích hợp vào hệ thống thông tin bệnh viện hay không.
Nhân lực và thời gian cần thiết để thu thập, phân tích.
Nguyên tắc quan trọng là: chỉ số chất lượng không được trở thành gánh nặng hành chính.
6. Nguyên tắc 5: Chỉ số phải có giá trị cho cải tiến chất lượng
Mục tiêu cuối cùng của chỉ số chất lượng không phải là “đạt chuẩn”, mà là cải tiến liên tục. Do đó, mỗi chỉ số cần trả lời được các câu hỏi quản lý:
Kết quả này nói lên điều gì về chất lượng?
Nguyên nhân nào có thể dẫn đến kết quả hiện tại?
Bệnh viện có thể can thiệp ở đâu để cải thiện?
Những chỉ số:
Không thể phân tích nguyên nhân,
Không xác định được điểm can thiệp,
Hoặc không dẫn đến hành động cụ thể,
thường không có giá trị thực tiễn trong quản lý chất lượng.
7. Nguyên tắc 6: Chỉ số phải phù hợp với điều kiện và giai đoạn phát triển của bệnh viện
Bộ Y tế định hướng rõ: không áp dụng một bộ chỉ số cứng nhắc cho mọi bệnh viện. Việc lựa chọn chỉ số cần phù hợp với:
Tuyến chuyên môn,
Quy mô bệnh viện,
Trình độ nhân lực,
Mức độ ứng dụng công nghệ thông tin.
Ở giai đoạn đầu, bệnh viện nên:
Ưu tiên số lượng chỉ số vừa phải,
Tập trung vào các chỉ số cốt lõi, dễ đo, dễ cải tiến,
Sau đó từng bước mở rộng khi năng lực quản lý dữ liệu được nâng cao.
Xây dựng và lựa chọn chỉ số chất lượng bệnh viện là một bước mang tính chiến lược trong quản lý chất lượng. Việc tuân thủ các nguyên tắc nêu trên giúp bảo đảm rằng hệ thống chỉ số:
Phản ánh đúng thực trạng chất lượng,
Có thể đo lường và duy trì lâu dài,
Và thực sự phục vụ cho cải tiến chất lượng bệnh viện.
Bài viết này tạo nền tảng để các bài tiếp theo đi sâu vào các nhóm chỉ số cụ thể theo từng khía cạnh chất lượng, từ đó giúp bệnh viện áp dụng một cách hiệu quả và thực chất.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
