I. ĐẠI CƯƠNG
Là thủ thuật sử dụng hai cành forceps kẹp hai bên đầu thai nhi, hỗ trợ giúp đầu thai nhi sổ ra ngoài.
II. CHỈ ĐỊNH
1. Về phía mẹ
Mẹ rặn không sổ.
Mẹ có chống chỉ định rặn: bệnh lý nội khoa (tim, phổi, thận, thần kinh), tử cung có sẹo mổ cũ, tiền sản giật nặng, sản giật...
Tầng sinh môn rắn, không giãn nở.
2. Về phía thai
Thai suy.
Forceps đầu hậu trong ngôi mông.
3. Điều kiện
Thai đẻ được đường dưới.
Đầu lọt trung bình hoặc thấp.
Cổ tử cung mở hết.
Ối vỡ hoàn toàn hoặc bấm ối.
III. CHUẨN BỊ
1. Người thực hiện
Y sĩ, bác sĩ chuyên khoa phụ sản.
Khám lại toàn thân, tư vấn cho người mẹ và gia đình.
Rửa tay, mặc áo, đội mũ, đeo khẩu trang, đeo găng đã được tiệt khuẩn như làm phẫu thuật.
2. Phương tiện
Bộ forceps, bộ dụng cụ đỡ đẻ, bộ khâu tầng sinh môn, bộ kiểm tra cổ tử cung.
Các phương tiện để hồi sức sơ sinh.
3. Sản phụ
Đặt sản phụ ở tư thế sản khoa, mở rộng hai đùi.
Động viên sản phụ nằm yên, thở đều, không rặn.
Sát khuẩn rộng vùng âm hộ, tầng sinh môn.
Thông đái.
Trải khăn vô khuẩn như phẫu thuật đường dưới.
Nếu mẹ được chỉ định forceps vì bệnh tim, tăng huyết áp, tiền sản giật… thì phải điều trị nội khoa thích hợp trước khi làm thủ thuật.
Nên giảm đau bằng gây tê tại chỗ hoặc gây tê ngoài màng cứng hoặc gây tê tủy sống.
Chỉ rặn khi hai bướu đỉnh đã ra khỏi âm hộ nếu không phải trường hợp có chống chỉ định rặn.
Theo dõi mạch, huyết áp, chảy máu.
IV. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
Thì 1. Xác định điều kiện làm forceps
Xác định ngôi, thế, kiểu thế, độ lọt và các điều kiện thực hiện thủ thuật.
Thì 2. Đặt hai cành forceps
Đặt cành trái:
Dùng hai ngón tay phải đưa vào bên trái khung chậu (giữa đầu thai nhi và âm đạo) để bảo vệ và hướng dẫn.
Cầm cành trái bằng tay trái, đưa nhẹ nhàng vào vị trí giữa đầu thai nhi và hai ngón tay phải. Ban đầu cành forceps ở tư thế thẳng đứng, sau khi ôm đầu thì chuyển sang tư thế ngang.
Giao cành trái cho người phụ giữ.
Đặt cành phải:
Đặt cành phải đối xứng với cành trái để khớp.
Nếu không khớp phải đặt lại.
Thì 3. Khớp cành và kéo
Khớp hai cành với nhau.
Kéo từ từ theo cơ chế đẻ bằng lực cẳng tay, tốt nhất phối hợp với cơn co tử cung và sức rặn của người mẹ (trừ khi có chống chỉ định rặn).
Cắt tầng sinh môn giữa hai cành forceps.
Thì 4. Tháo cành forceps và kết thúc
Khi đường kính lưỡng đỉnh qua âm hộ thì ngừng kéo để tháo cành.
Cành đặt sau lấy ra trước, cành đặt trước lấy ra sau.
Đỡ thai như đỡ đẻ thường.
Đỡ rau theo xử trí tích cực giai đoạn 3 của chuyển dạ.
Kiểm tra tổn thương cổ tử cung, âm đạo, tầng sinh môn.
Khâu tầng sinh môn và các vết rách nếu có.
V. THEO DÕI
Tình trạng sản phụ: huyết áp, nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ.
Lượng máu mất, thường do chấn thương đường sinh dục.
VI. TAI BIẾN
1. Sản phụ
Chấn thương tầng sinh môn: là tai biến thường gặp nhất sau forceps.
Són tiểu không tự chủ.
Tổn thương cơ đáy chậu và đám rối thần kinh.
Mất máu sau thủ thuật:
Thường do chấn thương tầng sinh môn nặng.
Tỷ lệ truyền máu sau sinh cao hơn so với mổ lấy thai không biến chứng và đẻ thường.
Trường hợp nặng có thể gây sốc giảm thể tích.
Nhiễm trùng hậu sản.
2. Thai nhi
Đẻ bằng forceps ít ảnh hưởng xấu trên thai nhi nhưng vẫn có thể gặp:
Tụ máu dưới da đầu.
Liệt dây thần kinh VII.
Liệt đám rối thần kinh cánh tay.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
