CHƯƠNG B1. SỐ LƯỢNG VÀ CƠ CẤU NHÂN LỰC BỆNH VIỆN

Số lượng và cơ cấu nhân lực là nền tảng đầu tiên và có tính quyết định đối với mọi hoạt động chuyên môn, quản lý và cải tiến chất lượng của bệnh viện. Nếu không bảo đảm đủ nhân lực, đúng cơ cấu chức danh và vị trí việc làm, bệnh viện sẽ đối mặt với nguy cơ quá tải, suy giảm chất lượng chuyên môn, tăng sai sót chuyên môn và ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh.

Chương B1 trong Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện Việt Nam tập trung đánh giá mức độ chủ động, khoa học và bền vững của bệnh viện trong công tác quy hoạch, bố trí và duy trì nguồn nhân lực. Trọng tâm của chương không chỉ là “có đủ người hay không”, mà là cách bệnh viện lập kế hoạch, tổ chức và quản trị nhân lực phù hợp với quy mô giường bệnh, mô hình chuyên môn, phạm vi kỹ thuật và định hướng phát triển dài hạn.

Ba tiêu chí của Chương B1 bao quát toàn bộ chu trình quản lý nhân lực ở mức cơ bản nhưng cốt lõi:

• Xây dựng kế hoạch phát triển nhân lực (B1.1);

• Bảo đảm và duy trì ổn định số lượng nhân lực (B1.2);

• Bảo đảm cơ cấu chức danh nghề nghiệp và xác định vị trí việc làm (B1.3).

Trong thực tế kiểm tra, đánh giá, Chương B1 thường là nơi bộc lộ rõ những hạn chế phổ biến của nhiều bệnh viện, đặc biệt ở tuyến huyện và một số bệnh viện tuyến tỉnh, như:

• Kế hoạch nhân lực mang tính hình thức, sao chép năm trước, thiếu căn cứ số liệu;

• Mất cân đối nhân lực giữa các khoa, giữa bác sĩ – điều dưỡng – kỹ thuật viên;

• Chưa gắn kết chặt chẽ giữa kế hoạch nhân lực với kế hoạch phát triển chuyên môn, mở rộng kỹ thuật hoặc thay đổi mô hình hoạt động;

• Việc xác định vị trí việc làm còn mang tính danh nghĩa, chưa được sử dụng như một công cụ quản lý thực sự.

Đối với đoàn kiểm tra, đánh giá chất lượng, Chương B1 không chỉ được xem xét qua hồ sơ giấy tờ mà còn được đối chiếu với thực tế vận hành của bệnh viện. Những dấu hiệu như tình trạng thiếu nhân lực kéo dài, nhân viên làm việc quá tải, kiêm nhiệm không hợp lý, hoặc biến động nhân sự lớn sẽ là các “điểm cảnh báo” khiến tiêu chí khó đạt điểm cao, dù hồ sơ có đầy đủ.

Vì vậy, việc triển khai tốt Chương B1 đòi hỏi bệnh viện phải tiếp cận theo hướng quản trị nhân lực chủ động, thay vì xử lý tình huống ngắn hạn. Kế hoạch nhân lực cần được xây dựng dựa trên:

• Quy mô và cơ cấu giường bệnh thực tế;

• Danh mục kỹ thuật đang thực hiện và dự kiến phát triển;

• Năng lực và độ ổn định của đội ngũ hiện có;

• Khả năng thu hút, đào tạo và giữ chân nhân viên y tế.

Một điểm quan trọng của Chương B1 là tính linh hoạt theo tuyến và loại hình bệnh viện. Không áp dụng một mô hình cứng nhắc cho mọi cơ sở, Bộ tiêu chí cho phép bệnh viện căn cứ điều kiện thực tế để xây dựng phương án nhân lực phù hợp, miễn là chứng minh được tính hợp lý, an toàn và khả năng duy trì.

Trong các nội dung tiếp theo của Chương B1, từng tiêu chí sẽ được phân tích chi tiết theo hướng:

• Đoàn kiểm tra đánh giá nhìn vào đâu;

• Hồ sơ, tài liệu nào là cốt lõi, tài liệu nào chỉ mang tính hỗ trợ;

• Các lỗi thường gặp và nguyên nhân sâu xa;

• Cách xây dựng hệ thống nhân lực vừa đạt yêu cầu đánh giá, vừa phục vụ tốt hoạt động chuyên môn lâu dài.

Chương B1 vì vậy không chỉ là “điều kiện đầu vào” cho các tiêu chí chất lượng khác, mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp bệnh viện nâng cao chất lượng chuyên môn, cải thiện môi trường làm việc và tạo nền tảng vững chắc cho các hoạt động cải tiến chất lượng toàn diện.