1. Bản chất của tiêu chí A4.4
Tiêu chí A4.4 không đánh giá bệnh viện có nhiều trang thiết bị xã hội hóa hay không, mà đánh giá mức độ người bệnh thực sự được hưởng lợi từ các hoạt động xã hội hóa y tế.
Về bản chất, A4.4 trả lời ba câu hỏi cốt lõi:
Các hoạt động xã hội hóa y tế có giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ tốt hơn, thuận tiện hơn hay không?
Người bệnh có được thông tin đầy đủ, tự nguyện lựa chọn, không bị ép buộc sử dụng dịch vụ xã hội hóa hay không?
Lợi ích của xã hội hóa có được phân bổ hài hòa, hay chỉ tập trung vào phía bệnh viện hoặc đơn vị liên kết?
A4.4 là tiêu chí nhằm kiểm soát mặt trái của xã hội hóa, bảo đảm chủ trương đúng đắn này không làm tổn hại quyền lợi người bệnh.
2. Nội dung yêu cầu theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá
Theo Hướng dẫn kiểm tra – đánh giá Chương A4, tiêu chí A4.4 tập trung đánh giá các nội dung sau:
Bệnh viện triển khai xã hội hóa đúng quy định, có văn bản, hợp đồng hợp pháp;
Người bệnh được thông tin rõ ràng về các dịch vụ xã hội hóa;
Người bệnh được quyền lựa chọn hoặc không lựa chọn dịch vụ xã hội hóa;
Giá dịch vụ xã hội hóa được công khai, minh bạch;
Các dịch vụ xã hội hóa mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh (chất lượng, thời gian chờ, tiện nghi…).
Điểm quan trọng: đoàn đánh giá sẽ hỏi trực tiếp người bệnh, không chỉ xem hợp đồng hay danh mục thiết bị.
3. Hiểu đúng A4.4 để tránh lệch hướng khi triển khai
3.1. Xã hội hóa không đồng nghĩa với “dịch vụ theo yêu cầu”
Một nhận thức sai lầm phổ biến là:
Cứ có thiết bị liên doanh, liên kết là đạt A4.4;
Cứ mở khu dịch vụ là xã hội hóa thành công.
Thực tế, xã hội hóa chỉ có ý nghĩa khi:
Giúp giảm thời gian chờ;
Nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị;
Mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người bệnh.
Nếu xã hội hóa chỉ làm tăng chi phí mà không cải thiện trải nghiệm người bệnh, thì không đạt đúng tinh thần A4.4.
3.2. Quyền lựa chọn của người bệnh là nguyên tắc bắt buộc
A4.4 yêu cầu rõ:
Người bệnh được quyền từ chối dịch vụ xã hội hóa;
Không bị gợi ý, dẫn dắt, gây áp lực;
Không bị phân biệt đối xử khi không sử dụng dịch vụ xã hội hóa.
Quyền lựa chọn này phải được thể hiện trong thực tế, không chỉ trong văn bản.
4. Cách triển khai A4.4 trong thực tế bệnh viện
4.1. Công khai, minh bạch thông tin dịch vụ xã hội hóa
Bệnh viện cần:
Công khai danh mục dịch vụ xã hội hóa;
Công khai giá dịch vụ;
Phân biệt rõ với dịch vụ do bệnh viện cung cấp theo BHYT hoặc dịch vụ thường.
Thông tin cần được trình bày dễ hiểu, không mập mờ, tránh gây hiểu lầm cho người bệnh.
4.2. Tổ chức tư vấn trung lập, không định hướng
Nhân viên y tế khi tư vấn cần:
Giải thích rõ sự khác nhau giữa các lựa chọn;
Không ưu ái, không dẫn dắt người bệnh sang dịch vụ xã hội hóa;
Tôn trọng quyết định của người bệnh.
Đây là điểm đoàn đánh giá thường quan sát rất kỹ qua phỏng vấn người bệnh.
4.3. Bảo đảm lợi ích thực sự cho người bệnh
Một dịch vụ xã hội hóa chỉ thực sự đạt A4.4 khi:
Thời gian chờ được rút ngắn;
Chất lượng dịch vụ cao hơn hoặc thuận tiện hơn;
Người bệnh cảm thấy “đáng tiền” và tự nguyện lựa chọn.
Nếu người bệnh sử dụng nhưng không thấy lợi ích rõ ràng, tiêu chí sẽ khó đạt.
5. Duy trì A4.4 một cách bền vững
Duy trì A4.4 cần sự kiểm soát liên tục của lãnh đạo bệnh viện:
Rà soát định kỳ các hoạt động xã hội hóa;
Lắng nghe phản ánh của người bệnh về dịch vụ xã hội hóa;
Điều chỉnh hoặc chấm dứt mô hình xã hội hóa không mang lại lợi ích thực sự;
Đào tạo nhân viên về tư vấn trung lập và quyền người bệnh.
Một bệnh viện duy trì tốt A4.4 thường:
Ít phản ánh về bị ép dùng dịch vụ;
Người bệnh hiểu rõ và chủ động lựa chọn;
Hoạt động xã hội hóa được xã hội chấp nhận tích cực.
6. Những lỗi thường gặp khi triển khai A4.4
Các lỗi phổ biến gồm:
Không phân biệt rõ dịch vụ xã hội hóa và dịch vụ thường;
Giá dịch vụ công khai nhưng khó hiểu;
Gợi ý, dẫn dắt người bệnh sử dụng dịch vụ xã hội hóa;
Người bệnh không dùng dịch vụ bị “đối xử khác”;
Chỉ chú trọng lợi ích tài chính, bỏ quên quyền người bệnh.
Những lỗi này khiến A4.4 dễ bị đánh giá thấp và gây phản cảm trong dư luận.
7. Ý nghĩa của A4.4 trong Chương A4
A4.4 là tiêu chí cân bằng lợi ích giữa bệnh viện – xã hội – người bệnh. Khi A4.4 được triển khai đúng:
Chủ trương xã hội hóa y tế được thực hiện đúng hướng;
Người bệnh được hưởng lợi thực sự;
Giảm nguy cơ xung đột, khiếu nại, dư luận tiêu cực;
Tăng tính bền vững cho hoạt động phát triển bệnh viện.
Cùng với A4.1–A4.3, A4.4 hoàn thiện Chương A4 – Quyền và lợi ích của người bệnh, bảo đảm người bệnh được tôn trọng không chỉ về chuyên môn, mà cả về lựa chọn và lợi ích kinh tế.
- Đăng nhập để gửi ý kiến
