Điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh bằng phương pháp chiếu đèn

I. ĐẠI CƯƠNG
Chiếu đèn là phương pháp điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh rất hữu hiệu, an toàn. Phương pháp này dễ thực hiện, áp dụng được ở tất cả các tuyến bệnh viện (nơi có trẻ sơ sinh - khoa Sản hoặc khoa Nhi).

II. CHỈ ĐỊNH

• Lâm sàng: vàng da sớm 48 giờ sau sinh hoặc vàng da lan rộng đến tay và chân
• Mức Bilirubin máu:

Chiếu đèn dự phòng:

• Tất cả trẻ < 1500 g trong 2 ngày đầu sau sinh
• Trẻ có nguy cơ: ngạt, suy hô hấp, đa hồng cầu, xuất huyết bầm tím, bướu huyết (chảy máu dưới màng xương)

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Bệnh porphyrin niệu bẩm sinh
• Vàng da tăng Bilirubin trực tiếp

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện
Bác sĩ, điều dưỡng của khoa (hoặc đơn nguyên) sơ sinh

2. Phương tiện

• Chiếu đèn 1 mặt: dàn đèn ánh sáng xanh hoặc trắng với bước sóng 400 - 500 nm
• Chiếu đèn 2 mặt:
  • Hệ thống 2 dàn đèn ánh sáng xanh hoặc trắng ở phía trên và dưới trẻ
  • Hoặc dàn đèn ánh sáng trắng (xanh) và biliblanket
• Băng che mắt

3. Người bệnh

• Trẻ cởi trần tối đa, nằm trong lồng ấp hoặc nôi, che mắt. Nếu là trẻ trai thì che bộ phận sinh dục
• Chiếu đèn được tiến hành ngay cả với những trẻ rất yếu (thở máy, oxy, CPAP, bất động) nếu có chỉ định

4. Hồ sơ bệnh án

• Có chỉ định của bác sĩ
• Ghi chép đầy đủ tình trạng trẻ trong quá trình chiếu đèn: chú ý thân nhiệt, lượng sữa hoặc dịch truyền, phân, nước tiểu, cân nặng hằng ngày

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

• Trẻ được chuẩn bị nằm ở vùng trung tâm của ánh sáng đèn
• Khoảng cách từ đèn đến trẻ khoảng 35 - 40 cm
• Thay đổi tư thế của trẻ để đảm bảo tất cả các vùng da đều được chiếu đèn
• Tăng nhu cầu dịch mỗi ngày 10 - 20% bằng đường ăn hoặc truyền dịch
• Nếu trẻ bị hạ thân nhiệt: nằm lồng ấp hoặc sưởi ấm và tiếp tục chiếu đèn; nếu tăng thân nhiệt: tạm ngừng chiếu trong ½ - 1 giờ
• Ngừng chiếu đèn khi lượng bilirubin xuống thấp hơn mức chỉ định chiếu 2 mg%

VI. THEO DÕI

• Thân nhiệt
• Lượng sữa và dịch vào, ra (cân nặng)
• Đánh giá mức độ vàng da, biểu hiện thần kinh mỗi 4 - 6 giờ
• Bilirubin máu khi quyết định cần phối hợp với phương pháp điều trị khác hoặc ngừng chiếu đèn

VII. TAI BIẾN VÀ XỬ TRÍ

• Mất nước qua da: tăng lượng dịch vào cơ thể bằng đường ăn hoặc truyền 10 - 20% nhu cầu
• Rối loạn tiêu hóa do tăng lượng muối mật và bilirubin gián tiếp đường tiêu hóa: không nguy hiểm và sẽ hết khi ngừng điều trị
• Tổn thương võng mạc: bảo vệ mắt bằng băng che mắt
• Hồng ban do tăng lượng máu tới da: tạm ngừng chiếu