Phẫu thuật nội soi lấy u não thất

PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U NÃO THẤT 

ThS. Nguyễn Thanh Xuân

I. ĐẠI CƯƠNG
U trong não thất là những tổn thương nằm sâu trong não, liên quan với nhiều cấu trúc chức năng thần kinh, mạch máu quan trọng. Đây là một trong những bệnh lý khó để phẫu thuật, dễ gây biến chứng nguy hiểm. Phẫu thuật nội soi có thể áp dụng hiệu quả trong một số bệnh lý, nhất là ở não thất 3 và phần trước não thất bên.

II. CHỈ ĐỊNH

• Khối u dạng nang trong não thất 3
• Khối u ít mạch máu phần trước não thất bên, trong não thất 3, vùng tuyến tùng

III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

• Những khối u lớn, tăng sinh mạch trong não thất
• Không có đủ phương tiện cần thiết

IV. CHUẨN BỊ
1. Người thực hiện: Phẫu thuật viên chuyên khoa phẫu thuật thần kinh

2. Phương tiện:
Sử dụng hệ thống nội soi với camera và màn hình độ nét cao, nguồn sáng LED, optic chuyên dụng mổ não thất: 0° – 30° có nhiều kênh đưa dụng cụ và máy hút qua; hệ thống ghi video và hình ảnh trong mổ; bộ dụng cụ phẫu thuật nội soi não thất; hệ thống định vị Navigation có thể sử dụng đĩa CD phim cộng hưởng từ hoặc CT scanner. Dụng cụ cầm máu: ống hút đốt điện, bipolar forceps; dao mổ siêu âm có đầu hút chuyên dụng vào não thất.

3. Người bệnh:
Được khám lâm sàng cẩn thận; chụp phim cộng hưởng từ sọ não; người bệnh và gia đình cần được giải thích kỹ về bệnh tật và quá trình cần được điều trị trước, trong và sau mổ.

4. Hồ sơ bệnh án: Theo quy định bệnh án ngoại khoa.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
1. Kiểm tra hồ sơ: Đầy đủ theo đúng quy định.

2. Kiểm tra người bệnh: Đúng người (tên, tuổi,…), đúng bệnh.

3. Thực hiện kỹ thuật:
Người bệnh được gây mê toàn thân, đầu cố định trên khung, lắp đặt hệ thống định vị. Quá trình qua các bước sau:

• Đường vào: Thường sử dụng lỗ khoan ở trán trước khớp trán – đỉnh 1 cm (đường vào não thất bên)
• Đưa ống nội soi vào não thất: Dựa vào hệ thống định vị đưa ống nội soi vào trong não thất, xác định các mốc giải phẫu quan trọng: đám rối mạch mạc, hệ thống mạch máu, lỗ Monro. Xác định vị trí tổn thương và tính chất tổn thương
• Cắt bỏ tổn thương: Dùng dụng cụ cắt bỏ tổn thương, cầm máu kỹ vì trong não thất nếu chảy máu sẽ làm mờ trường mổ

VI. THEO DÕI

• Theo dõi sát các chỉ số sinh tồn: mạch, huyết áp, hô hấp, nhiệt độ
• Kháng sinh sau mổ 1 tuần
• Theo dõi sát tri giác, nếu có dấu hiệu hôn mê hoặc tăng áp lực nội sọ cần chụp CT scanner và xử trí ngay

VII. XỬ TRÍ TAI BIẾN

1. Chảy máu não thất, giãn não thất sau mổ
Là biến chứng dễ xảy ra trong và sau mổ. Nếu có biến chứng, mổ cấp cứu dẫn lưu não thất.

2. Rò nước não tủy qua vết mổ

• Khâu kỹ lại vết mổ
• Thuốc lợi tiểu Diamox 250 mg × 4 viên/ngày

3. Nhiễm trùng: viêm màng não, áp xe não

• Sử dụng kháng sinh theo kháng sinh đồ nếu cấy máu, dịch não tủy có vi khuẩn
• Trong trường hợp không thấy vi khuẩn nhưng có bằng chứng nhiễm khuẩn, dùng kháng sinh phổ rộng ngấm tốt qua hàng rào máu não