Phẫu thuật nội soi lấy dụng cụ tử cung trong ổ bụng

I. ĐẠI CƯƠNG
Dụng cụ tử cung là một phương pháp tránh thai khá phổ biến ở nước ta. Có thể gặp tai biến dụng cụ tử cung chui qua cơ tử cung vào ổ bụng.

II. CHẨN ĐOÁN

1. Lâm sàng

• Đau lưng, đau bụng;
• Khám bằng mỏ vịt: không thấy dây DCTC ở CTC;
• Thăm dò BTC bằng móc vòng không thấy DCTC.

2. Cận lâm sàng

• Siêu âm: không thấy DCTC trong BTC;
• Chụp BTC có cản quang (chụp thẳng và chụp nghiêng): không thấy DCTC trong BTC mà thấy nằm ngoài TC.

III. CHỈ ĐỊNH

• Người bệnh được chẩn đoán DCTC nằm trong ổ bụng;
• Không có chống chỉ định của phẫu thuật nội soi;
• Trước đây khi chưa có nội soi phải lấy DCTC qua mở bụng nhưng gặp nhiều khó khăn do phẫu trường hẹp, xác định vị trí DCTC khó khăn, do DCTC bị mạc nối lớn bao bọc và di chuyển không nằm trong tiểu khung;
• Từ khi có nội soi dễ dàng bao quát được toàn bộ ổ bụng, xác định vị trí DCTC dễ dàng hơn và ít gây sang chấn.

IV. CHUẨN BỊ

1. Người thực hiện
Bác sĩ chuyên khoa Phụ sản có kinh nghiệm, được đào tạo và có kỹ năng về phẫu thuật nội soi.

2. Phương tiện
Bộ dụng cụ phẫu thuật nội soi.

3. Khách hàng

• Khám toàn thân và khám chuyên khoa;
• Tư vấn cho người bệnh về lý do phẫu thuật, các nguy cơ của phẫu thuật;
• Người bệnh ký cam đoan phẫu thuật;
• Thụt tháo;
• Vệ sinh vùng bụng và âm hộ, thông đái, sát khuẩn thành bụng vùng mổ.

4. Hồ sơ bệnh án
Hồ sơ phẫu thuật theo quy định, có duyệt mổ của lãnh đạo khoa, bệnh viện và phân công phẫu thuật viên.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

 Thì 1: Bơm CO₂

• Bơm khí CO₂ vào ổ phúc mạc vì nhiều mục đích khác nhau:
  • Làm căng bụng, tạo an toàn khi chọc các trocar;
  • Tạo phẫu trường quan sát dễ dàng vì áp lực dương của khí CO₂ làm cho các tạng tách xa nhau ra;
  • Giúp cho các động tác bóc tách mô dễ dàng hơn;
  • Giúp cho việc cầm máu thuận lợi nhờ áp lực dương tính trong ổ bụng;
• Điểm chọc kim bơm CO₂ thường ở ngay mép dưới rốn cũng là nơi chọc trocar đèn soi (đây là điểm chọc phổ biến nhất). Trong ca có sẹo mổ cũ đường trắng giữa dưới rốn thì có thể chọc kim ở vị trí hạ sườn trái hoặc nội soi mở;
• Bơm CO₂ đến áp lực mong muốn (khoảng 15 mmHg);
• Có thể chọc trocar đèn soi trực tiếp ở ngay mép rốn sau đó bơm CO₂.

 Thì 2: Chọc trocar
Chọc trocar đèn soi (trocar 10 hoặc 5) ở ngay dưới rốn và trocar phẫu thuật ở trên vệ.

 Thì 3: Đánh giá ổ bụng và tiểu khung
Quan sát toàn bộ ổ bụng tìm vị trí DCTC, đặc biệt chú ý khi DCTC nằm gần các vị trí nguy hiểm như mạch máu lớn. Có những trường hợp DCTC bị mạc nối lớn cuốn vào nên rất khó tìm hoặc có cả trường hợp DCTC nằm ở trên gan, vì vậy phải rất kiên nhẫn trong khi tìm kiếm. Gỡ dính và bộc lộ DCTC.

 Thì 4: Lấy DCTC ra ngoài
Khi thấy DCTC trong ổ bụng thì dùng kẹp nhẹ nhàng lấy DCTC ra ngoài, chú ý không làm tổn thương các tạng lân cận.

 Thì 5: Tháo hết CO₂ và khâu lại lỗ chọc trocar

VI. TAI BIẾN VÀ BIẾN CHỨNG

• Tổn thương đường tiêu hóa;
• Tổn thương hệ tiết niệu;
• Tổn thương mạch máu;
• Bỏng do điện;
• Chảy máu trong mổ.